ସଂକଳ୍ପ: ବୈଦିକ ସାଧନାର ଆଦ୍ୟ-ସୂତ୍ର ଓ ତାହାର ଭିତର-ଶକ୍ତି

ସଂକଳ୍ପ-ବ୍ୟାକରଣ

ସଂସ୍କୃତରେ ସଂକଳ୍ପ = ସମ୍ + କଳ୍ପ। ସମ୍ ଅର୍ଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ-ସମେତ; କଳ୍ପ ଅର୍ଥ ସଂକଳ୍ପ-ଶକ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି-ଭାବନା। ଅର୍ଥାତ କେବଳ ସ୍ୱ-ଇଚ୍ଛା ନୁହେଁ - ଚାରିଆଡ଼ର ଶକ୍ତି ସହ ସ୍ୱ-ଇଚ୍ଛାକୁ ଯୋଡ଼ି ତିଆରି ସିଦ୍ଧ-ଘୋଷଣା।

ଶାସ୍ତ୍ର କୁହେ ସତ୍ୟ-ସଂକଳ୍ପ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ତିଆରି କରେ। ଭାଗବତ ୭.୨.୧୦-୧୨ ଏବଂ ବହୁ ଶ୍ରୁତି-ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସଂକଳ୍ପ-ଶକ୍ତିର ବର୍ଣ୍ଣନା। ବୈଦିକ ଯଜ୍ଞର ଆରମ୍ଭ "ଅଦ୍ୟ" - ଅଦ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦ୍ୱିତୀୟ ପରାର୍ଦ୍ଧେ... ଏହି ଲମ୍ବା ସମୟ-ବର୍ଣ୍ଣନା ଯଜମାନଙ୍କୁ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟି-ଚକ୍ର ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ କରେ।

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂକଳ୍ପ-ସଂଯୋଜନା

ଶାସ୍ତ୍ର-ସମ୍ମତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂକଳ୍ପରେ ୬ କଥା ଆସେ -

ସମୟ - ସୃଷ୍ଟି-ଆରମ୍ଭରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। କଳ୍ପ, ମନ୍ୱନ୍ତର, ଯୁଗ, ବର୍ଷ, ଅୟନ, ଋତୁ, ମାସ, ପକ୍ଷ, ତିଥି, ବାର, ନକ୍ଷତ୍ର, ଯୋଗ, କରଣ।

ସ୍ଥାନ - ଭୂମଣ୍ଡଳ, ଦେଶ, ରାଜ୍ୟ, ଗ୍ରାମ ବା ନଗର, ଗୃହ-ଠିକଣା।

ସ୍ୱ-ପରିଚୟ - ଗୋତ୍ର, ବଂଶ, ନାମ, ବେଳ-ଆଖ୍ୟା।

ସଂକଳ୍ପ-ବିଷୟ - କେଉଁ ସେବା ବା ବ୍ରତ କରୁଛନ୍ତି।

ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ - କାହିଁକି। ଶରୀର-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସମ୍ପତ୍ତି, ସନ୍ତାନ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ-ସିଦ୍ଧି।

ଅର୍ପଣ - କେଉଁ ଦେବ ବା ଶକ୍ତିଙ୍କୁ।

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂକଳ୍ପ ୨-୩ ମିନିଟର କଥା। ଯଜ୍ଞ-ପୂଜା ସମୟରେ ପୁରୋହିତ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂକଳ୍ପ ପଢ଼ନ୍ତି।

ଦୈନନ୍ଦିନ ସରଳ ସଂକଳ୍ପ

ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଏତେ ବିସ୍ତୃତ ସଂକଳ୍ପ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଶାସ୍ତ୍ର ସରଳ-ସଂକଳ୍ପ ବି ସ୍ୱୀକୃତ କରେ।

ସରଳ ଗଠନ - "ଆଜି (ଦିନ), (ସ୍ଥାନ)ରେ ବାସ କରୁଥିବା (ନାମ), (ଦେବ) ଆଗରେ ସଂକଳ୍ପ କରୁଛି - (ଆଜିର ବିଶିଷ୍ଟ ସଂକଳ୍ପ)।"

ଉଦାହରଣ - "ଆଜି ଶୁକ୍ରବାର, କଟକରେ ବାସ କରୁଥିବା ରମେଶ, ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆଗରେ ସଂକଳ୍ପ କରୁଛି - ଆଜି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନ ସତ୍ୟ ଶବ୍ଦ କୁହିବି, ମିଥ୍ୟା କୁହିବି ନାହିଁ।"

ସଂକଳ୍ପ ସମୟ

ଶାସ୍ତ୍ର-ସମ୍ମତ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସମୟ ବ୍ରହ୍ମ-ମୁହୂର୍ତ୍ତ - ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବର ୯୬ ମିନିଟ। ସେହି ସମୟରେ ଆକାଶ-ତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ପଷ୍ଟ, ମନ ଶୁଦ୍ଧ। ସଂକଳ୍ପ ଗଭୀର ଭିତରକୁ ଯାଏ।

ଯଦି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ - ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟ ବି ଭଲ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠିବାର ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କୁହିଲେ ସେହି ସଂକଳ୍ପ ସମଗ୍ର ଦିନ ସହ ଯୋଡ଼ି ହୁଏ।

ବ୍ରତ-ସମୟ - ଯେଉଁଠି ବ୍ରତ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସଂକଳ୍ପ ବ୍ରତର ପ୍ରଥମ ଆଚରଣ। ସଂକଳ୍ପ ବିନା ବ୍ରତ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।

ବ୍ୟବହାରିକ କ୍ରମ

ସୁବାହ ସ୍ନାନ ପର, ପୂଜା-ସ୍ଥାନ ବା ଶାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବସନ୍ତୁ। ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ମୁଖ। ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ। ୩ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ। ତା’ପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ୱରରେ ସଂକଳ୍ପ ବ୍ୟକ୍ତ କରନ୍ତୁ। କିଛି ଲୋକ ସୋର-ସୋରରେ କୁହନ୍ତି, କିଛି ମନ-ଭିତରେ। ଦୁଇଟି ଭଲ। ଶବ୍ଦ ବାହାରକୁ ଆସିଲେ ସ୍ୱୟଂ-ସୁନନ୍ତି - ସ୍ମରଣ ଗଭୀର ହୁଏ।

ସଂକଳ୍ପ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସରଳ ହେବାର। ଅସ୍ପଷ୍ଟ ସଂକଳ୍ପ - "ମୁଁ ଭଲ ବ୍ୟକ୍ତି ହେବି" - ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ। ସ୍ପଷ୍ଟ ସଂକଳ୍ପ - "ଆଜି ମୁଁ କ୍ରୋଧ କଲାବେଳେ ୩ ଶ୍ୱାସ ଗଣିବି ତା’ପର କଥା କୁହିବି" - କାମ କରେ।

ସଂକଳ୍ପ-ଉଦାହରଣ

ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ - "ଆଜି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୦୮ ଥର ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ ଜପ କରିବି।"

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ - "ଆଜି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିନି-ବସ୍ତୁ ଖାଇବି ନାହିଁ।"

ସମ୍ବନ୍ଧ - "ଆଜି ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଉଚ୍ଚ-ସ୍ୱର କୁହିବି ନାହିଁ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନିବି।"

କର୍ମ - "ଆଜି ୩ ଘଣ୍ଟା ବିନା ଫୋନ ଦେଖିଲେ କାମ କରିବି।"

ସଂକଳ୍ପ ୧ ଦିନର। ଅଧିକ ବଡ଼ ସଂକଳ୍ପ ୨୧ ଦିନ ବା ୪୦ ଦିନର ଚକ୍ର-ସଂକଳ୍ପ ହୁଏ - ସେଗୁଡ଼ିକର ବିଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି।

ଦୀର୍ଘ-ଚକ୍ର ସଂକଳ୍ପ

ଶାସ୍ତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା ୨୧ ଦିନ, ୪୦ ଦିନ, ୯୦ ଦିନ, ୧୨୦ ଦିନ, ୧ ବର୍ଷ - ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଚକ୍ର। ଚକ୍ର-ଆକାର ଅନୁଯାୟୀ ସିଦ୍ଧି-ସ୍ତର।

୨୧ ଦିନ - ବ୍ୟବହାର ବଦଳି ଆରମ୍ଭ। ୪୦ ଦିନ (ଚାଳିସା) - ବ୍ୟବହାର ସ୍ଥିର। ୯୦ ଦିନ - ସ୍ୱ-ଚିହ୍ନ ବଦଳି ଆରମ୍ଭ। ୧୨୦ ଦିନ - ସ୍ୱ-ଚିହ୍ନ ସ୍ଥିର। ୧ ବର୍ଷ - ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ-ଶୈଳୀ ବଦଳ।

ଶାସ୍ତ୍ର କୁହେ ୧ ବର୍ଷ ସିଦ୍ଧ ସଂକଳ୍ପ ଆଗକୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ସ୍ୱାଭାବିକ ଚାଲେ; ସ୍ୱୟଂ-ସଂଚାଳନରେ।

ସଂକଳ୍ପର ବାଧା

କେତେକ କଥା ସଂକଳ୍ପ ତୁଟାଏ -

ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ। ବହୁ-ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏକାଠି। ଅବାସ୍ତବ ସମୟ-ସୀମା। ସମୁଦାୟ ଆଗରେ ଘୋଷଣା (ବହୁ ଲୋକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ "ସିଦ୍ଧି ଅନୁଭବ" ସ୍ୱୟଂ-ସିଦ୍ଧି-ଭ୍ରମ ତିଆରି କରେ; ଗୋପନ ସଂକଳ୍ପ ସର୍ବୋତ୍ତମ)। ସଂକଳ୍ପ-ତୁଟିଲେ ସ୍ୱୟଂକୁ ଶାସ୍ତି। ଶାସ୍ତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ - ତୁଟିଲେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର; ତୁଟି-ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ବଢ଼ାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛାଡ଼ିବାର ନୁହେଁ।

ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା

ସଂକଳ୍ପ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସବୁଠାରୁ ଗଭୀର ସତ୍ୟ - ସଂକଳ୍ପ ସ୍ୱୟଂ ଶକ୍ତି-ସ୍ରୋତ ନୁହେଁ; ସ୍ୱୟଂକୁ ଶକ୍ତି-ସ୍ରୋତ ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ତୁଟ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସର୍ବଦା ଅଛି; ସଂକଳ୍ପ ସ୍ୱୟଂ-ଆକୃତିକୁ ସେହି ଶକ୍ତି ବହିଯିବାର ସ୍ଥାନ ତିଆରି କରେ। ତେଣୁ ୩ ସପ୍ତାହ ଶାନ୍ତ ସଂକଳ୍ପ ୩ ବର୍ଷ ବାହ୍ୟ-ପରିଶ୍ରମ ଠାରୁ ଅଧିକ ଫଳ ଦିଏ। ଯିଏ ଏହି କଥା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈଦିକ ଚିନ୍ତନର ଗଭୀରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି।