ଓଣମ: କେରଳର ୧୦-ଦିନର ମହାବଳି-ସ୍ମରଣ-ଉତ୍ସବ

ଓଣମର ସମୟ

ଚିଙ୍ଗମ ମାସ (ମଲୟାଳମ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗରେ ପ୍ରଥମ ମାସ; ଓଡ଼ିଆ-ସଂସ୍କୃତରେ ସିଂହ-ମାସ; ଅଗଷ୍ଟ-ସେପ୍ଟେମ୍ବର)। ୧୦ ଦିନର ଉତ୍ସବ। ଅଥମ୍ ନକ୍ଷତ୍ର (ହସ୍ତ-ନକ୍ଷତ୍ର)ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ; ଥିରୁ-ଓଣମ ନକ୍ଷତ୍ର (ଶ୍ରବଣ-ନକ୍ଷତ୍ର) ଦିନ ସମାପନ।

ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନକ୍ଷତ୍ର। ବାମନ ଅବତାର ଶ୍ରବଣ-ନକ୍ଷତ୍ର ସମୟ ଅବତାର ହେଲେ। ତେଣୁ ଶ୍ରବଣ-ଦିନ ବାମନ ଓ ମହାବଳି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସ୍ମରଣ-ଦିନ।

ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର କଥା

୮ସ୍କନ୍ଦ ୧୫-୨୩ ଅଧ୍ୟାୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା। ସଂକ୍ଷେପରେ -

ବଳି ମହାରାଜ ଅସୁର, କିନ୍ତୁ ଅସାଧାରଣ ସତ୍-ଶାସକ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ୟା ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର-ସମ ୠଷିଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ। ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଅନ୍ୟାୟ ନ ଥିଲା, ଚୋରୀ ନ ଥିଲା, ଗରିବ-ସମୃଦ୍ଧ ବ୍ୟବଧାନ ନ ଥିଲା। ସମସ୍ତେ ସୁଖୀ। ସେ ୩-ଲୋକ-ଅଧିକାର ବି କଲେ - ଶକ୍ତିରେ ନୁହେଁ, ସତ୍-ଶାସନରେ। ଦେବ-ସ୍ୱର୍ଗ ଖୋଇ ଗଲେ; ସେ ସ୍ୱର୍ଗ-ଅଧିପତି।

ଦେବମାନେ ଚିନ୍ତିତ - ଅସୁରଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ-ଠାରୁ ସମୃଦ୍ଧ କିପରି? ବିଷ୍ଣୁ-ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ବାମନ-ରୂପ (ବ୍ରାହ୍ମଣ-ବାଳକ) ଧାରଣ କଲେ। ବଳି-ର ଯଜ୍ଞ-ସ୍ଥାନରେ ଆସିଲେ।

ବାମନ-ବାଳକ ବଳି-ଠାରୁ ତିନି ପାଦ ଭୂମି ମାଗିଲେ। ବଳି ସ୍ୱୀକୃତ। ଗୁରୁ-ଶୁକ୍ର ବାରଣ କଲେ - "ଏହି ବାଳକ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ; ତିନି ପାଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଆବୃତ କରିବେ"। କିନ୍ତୁ ବଳି ଦାନ-ସ୍ୱୀକୃତ-ଶବ୍ଦ ଫେରାଇ ନ ପାରନ୍ତି।

ଦାନ-ସ୍ୱୀକୃତି ପର, ବାମନ ବିରାଟ-ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ପ୍ରଥମ ପାଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂ-ଲୋକ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଦରେ ସ୍ୱର୍ଗ-ଲୋକ। ତୃତୀୟ ପାଦ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ବଳି ସ୍ୱ-ମସ୍ତକ ଅର୍ପଣ କଲେ। "ତୃତୀୟ ପାଦ ମୋ ମସ୍ତକରେ"।

ବିଷ୍ଣୁ ତୃତୀୟ ପାଦ ବଳି-ର ମସ୍ତକରେ ରଖି ତାଙ୍କୁ ପାତାଳକୁ ପଠାଇଲେ। ତଥାପି ବଳି-ର ଭକ୍ତି-ଓ-ଦାନ-ଶକ୍ତି-ଠାରୁ ପ୍ରଭାବିତ ବିଷ୍ଣୁ ଗୋଟିଏ ବର ଦେଲେ - "ବର୍ଷରେ ଥରେ ତୁମେ ତୁମ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିପାରିବ"।

ସେହି ବାର୍ଷିକ-ଆଗମନର ଦିନ - ଓଣମ। ତେଣୁ କେରଳର ଲୋକ ବହୁ ଭଲ ଭାବେ ଖାଆନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଖୁସୀ ରୁହନ୍ତି - ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଜା ମହାବଳି ଆସିଲେ ଯଦି ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜା ସୁଖୀ, ତାଙ୍କ ମନ ବି ସୁଖୀ ହେବ।

ବ୍ୟବହାର - ୧୦ ଦିନ

ଅଥମ୍ (୧ ଦିନ) - ଗୃହ-ସଫାଇ। ସମ୍ମୁଖ-ଅଗଣାରେ "ପୁ-କଳମ" ଆରମ୍ଭ - ଗୋଲାକାର ଫୁଲ-ରଙ୍ଗୋଲି। ଗୋଟିଏ ବର୍ଗ-ସ୍ତରର ଫୁଲ ଗୋଟିଏ ଦିନ। ୧୦ ଦିନରେ ୧୦ ସ୍ତର; ସମାପ୍ତ-ପୁକଳମ ବିଶାଳ।

ଚିତ୍ରା-ଚୋଦି-ବିଶାକମ-ଅନିଜମ-ତ୍ରିକେଟା-ମୁଲମ-ପୁରାଡମ-ଉତ୍ତ୍ରାଡମ (୨-୯ ଦିନ) - ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ନୂଆ ଫୁଲ-ସ୍ତର, ନୂଆ ଖାଦ୍ୟ। ଗ୍ରାମ-ସ୍ତରରେ ଖେଳକୁଦ - ବଲ୍ଲମ-କଳି (ସର୍ପ-ଡଙ୍ଗା ଦୌଡ଼), ପୁଲି-କଳି (ବାଘ-ନୃତ୍ୟ), କୈକୋଟ୍ଟି-କଳି (ସ୍ତ୍ରୀ-ଚକ୍ର-ନୃତ୍ୟ)।

ଥିରୁ-ଓଣମ (୧୦ ଦିନ) - ମୁଖ୍ୟ ଦିନ। ଓଣ-ସଦ୍ୟା - ୨୬-୩୦ ବ୍ୟଞ୍ଜନର କଦଳୀ-ପତ୍ର ଭୋଜନ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ - ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁରୁଷ, ବାଳକ, ବୃଦ୍ଧ; ଗରିବ, ସମୃଦ୍ଧ; ଯେକୌଣସି ଜାତି-ଧର୍ମ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦାୟ ଏକାଠି।

ଓଣ-ସଦ୍ୟାରେ - ଅନ୍ନ, ସମ୍ବର, ରସମ, ଆଲୂ-ବର୍ଗର କୋରକ, ଅଭିଯୋଗଗ, ଓଲାନ, ଅଚ୍ଚାର, ପଚ୍ଚାଡି, ପାୟସମ, ବୁଡ୍ଡୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସବୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଦଳୀ-ପତ୍ର ଉପରେ। ୨ ଘଣ୍ଟାର ଭୋଜନ। କେରଳର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମୁଦାୟ-ଭୋଜନ।

ବଲ୍ଲମ-କଳି ବିଶିଷ୍ଟତା

ପମ୍ବା ନଦୀ ଓ କୋଚ୍ଚି ବାଲୁକା-ତଟରେ ଆୟୋଜିତ। ୧୦୦ ପୁରୁଷଙ୍କ ସର୍ପ-ଡଙ୍ଗା। ୨ କିଲୋମିଟର ଦୌଡ଼। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମନ୍ୱୟ-ସୁନ୍ଦର ଦୃଶ୍ୟ। ୟୁରୋପ-ଆମେରିକା-ର ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆସିଥାନ୍ତି।

ଓଣ-କୁଣ୍ଡଳୀ-ସମ୍ବନ୍ଧ

ଯଦି କୁଣ୍ଡଳୀରେ ବିଷ୍ଣୁ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବାଧା - ଗୁରୁ ଖରାପ ସ୍ଥିତିରେ, ୯ ଭାବ ଦୁର୍ବଳ, ଧର୍ମ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅସ୍ଥିରତା - ଓଣମ ବିଶିଷ୍ଟ ସେବାର ସମୟ।

ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟ ବିଷ୍ଣୁ-ସହସ୍ର-ନାମ ପଠନ। ବାମନ-ସ୍ତୋତ୍ର (୩-ବାର)। ତୁଳସୀ-ଅର୍ପଣ। ଗରିବଙ୍କୁ ଭୋଜନ-ଦାନ। ୧୦୮ ତୁଳସୀ-ପତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ-ଚରଣରେ। ବାଲେଶ୍ୱର ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱର-ର ବିଷ୍ଣୁ-ମନ୍ଦିରରେ ସେବା-ଅର୍ପଣ।

ଓଡ଼ିଆ ସମ୍ବନ୍ଧ

ଓଡ଼ିଶାର ବାମନ-ଜୟନ୍ତୀ ବି ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ସମୟ। ସମ୍ବଲପୁର-ବାମନ-ମନ୍ଦିର ବି ଏହି ସମୟ ସେବା-କେନ୍ଦ୍ର। ତ୍ରିପୁରେଶ୍ୱର ବାମନ-ସ୍ଥାନ। ଭିନ୍ନ ବ୍ୟବହାର, ସମାନ ସୂତ୍ର।

ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା

ଓଣମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଉତ୍ସବ - ଅସୁର ରାଜାର ସମ୍ମାନ। ଶାସ୍ତ୍ର କୁହେ ବର୍ଗ-ଜାତି-ଲିଙ୍ଗ ବାଧା ନୁହେଁ; କର୍ମ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ବଳି ଅସୁର ହୋଇଥିଲେ ବି ସେ ସତ୍-ଶାସକ, ସତ୍ୟ-ସଂକଳ୍ପ, ଦାନ-ଶକ୍ତି-ସମ୍ପନ୍ନ। ସେହି ସମ୍ମାନ ତାଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକ-ସ୍ମରଣୀୟ କଲା। କେରଳ ଓଣମ-ବ୍ୟବହାରରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ - ଯଦି ଆପଣ ସତ୍-କାମ କରନ୍ତି, ବର୍ଗ-ଜାତି-ଜନ୍ମ ବାଧା ନୁହେଁ। ସତ୍-କର୍ମ ସ୍ୱୟଂ ସମ୍ମାନ-ଦାୟକ।