ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ: ତ୍ରୟୋଦଶୀ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଶିବ-ଭକ୍ତିର ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମୟ

ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ଓ ଶିବ ପୁରାଣ ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତକୁ ସମସ୍ତ ଶିବ-ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ବର୍ଷରେ ୨୪ ତ୍ରୟୋଦଶୀ - ୨୪ ସୁଯୋଗ। ବାର-ଅନୁଯାୟୀ ସିଦ୍ଧି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ଧ୍ୟା-ବିଧି, ଓ ଯୋଗ୍ୟ ସମୟ-ନିର୍ଣ୍ଣୟ।

VEVidhata Editorial Desk· Parashari Jyotish, Muhurta, KP, Lal Kitab, dasha & transit analysis
··6 min read

ସମୀକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି Vidhata Editorial Desk · ଅଦ୍ୟତନ ହୋଇଛି

In this article
  1. ବ୍ରତର ସମୟ
  2. ବାର-ଅନୁଯାୟୀ ସିଦ୍ଧି
  3. ବ୍ରତ-ବିଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ
  4. ବ୍ରତ-ଶକ୍ତି ସ୍ତର-ସ୍ତର
  5. ଯୋଗ୍ୟ ସମୟ-ନିର୍ଣ୍ଣୟ
  6. କିଏ ବ୍ରତ ରଖି ପାରେ
  7. ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା

ବ୍ରତର ସମୟ

ତ୍ରୟୋଦଶୀ - ୧୩ ତିଥି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପକ୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ତ୍ରୟୋଦଶୀ। ମାସରେ ଦୁଇଟି (ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ), ବର୍ଷରେ ୨୪।

ବ୍ରତର ମୁଖ୍ୟ ସମୟ - ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ୯୦ ମିନିଟ ପୂର୍ବରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ୯୦ ମିନିଟ ପର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏହି ୩ ଘଣ୍ଟା ସମୟ "ପ୍ରଦୋଷ କାଳ"। ଶିବ ପୁରାଣ କୁହେ ଏହି ସମୟରେ ଶିବ କୈଳାସରେ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ ସମେତ ସମସ୍ତ ଦେବ ଗନ୍ଧର୍ବ ଶିବ-ଆରତୀ ଗାଆନ୍ତି। ତେଣୁ ପୂଜା ସିଧାସଳଖ ଶିବଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚେ।

ବାର-ଅନୁଯାୟୀ ସିଦ୍ଧି

ତ୍ରୟୋଦଶୀ କେଉଁ ବାରରେ ପଡ଼ୁଛି, ସେହି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରତର ବିଶିଷ୍ଟ ନାମ ଓ ସିଦ୍ଧି -

ସୋମ-ପ୍ରଦୋଷ (ସୋମବାର) - ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଶିବ-ଚନ୍ଦ୍ର-ସମ୍ମିଳନ। ସନ୍ତାନ-ସୁଖ, ଗୃହ-ଶାନ୍ତି, ଅବିବାହିତାଙ୍କ ବାହାଘର-ସିଦ୍ଧି।

ଭୌମ-ପ୍ରଦୋଷ (ମଙ୍ଗଳବାର) - ଶିବ-ମଙ୍ଗଳ-ସମ୍ବନ୍ଧ। ଋଣ-ମୁକ୍ତି, ଶରୀର-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ-ନାଶ। ବହୁ ବର୍ଷ ଆଗରୁ ଋଣ ଚାଲିଆସିଥିଲେ ୬ ମାସ ଭୌମ-ପ୍ରଦୋଷ ବ୍ରତ ବ୍ୟବହାରିକ ଭାବେ ଫଳ ଦିଏ।

ସୌମ୍ୟ-ପ୍ରଦୋଷ (ବୁଧବାର) - ଶିକ୍ଷା, ବୁଦ୍ଧି, ବ୍ୟବସାୟ। ଛାତ୍ର-ଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଶୁଭ।

ଗୁରୁ-ପ୍ରଦୋଷ (ବ୍ରହସ୍ପତିବାର) - ସର୍ବକାମ୍ୟ। ଶିବ-ଗୁରୁ-ସମ୍ବନ୍ଧ ଅତି ଶୁଭ। ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ-ସିଦ୍ଧି, ସମ୍ପତ୍ତି, ସମ୍ମାନ - ସବୁ କିଛି।

ଭୃଗୁ-ପ୍ରଦୋଷ (ଶୁକ୍ରବାର) - ସୌଭାଗ୍ୟ, ସ୍ତ୍ରୀ-ସୁଖ, ବିଳାସ-ସମ୍ପତ୍ତି, କଳା-ସିଦ୍ଧି।

ଶନି-ପ୍ରଦୋଷ (ଶନିବାର) - ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। କ୍ୟାରିୟର-ଅଗ୍ରଗତି, କଠିନ-ସମସ୍ୟା-ସମାଧାନ, ସାଢ଼େ ସାତୀ-ଶମନ। ଶନି-ବାଧାର ସବୁଠାରୁ ସିଦ୍ଧ ସମାଧାନ।

ଭାନୁ-ପ୍ରଦୋଷ (ରବିବାର) - ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଆୟୁ-ବୃଦ୍ଧି, ବାପା-ସମ୍ବନ୍ଧ-ଶକ୍ତି।

ବ୍ରତ-ବିଧି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ

ତ୍ରୟୋଦଶୀ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ଶୁଦ୍ଧ-ସ୍ନାନ। ଶ୍ୱେତ କିମ୍ବା କେସରୀ ବସ୍ତ୍ର। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିନ ସତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ ବା ଫଳାହାର। ଅନେକ କେବଳ ଜଳ ଓ ଫଳ ଖାଆନ୍ତି। ଯଥା-ସମ୍ଭବ "ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ" ଜପ କରନ୍ତି।

ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ-ସମୟ ପ୍ରଦୋଷ-ବିଧି -

ସ୍ନାନ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଶିବ-ଲିଙ୍ଗ ବା ପ୍ରତିମା ଆଗରେ ବସନ୍ତୁ। ବେଲପତ୍ର, ଧାତୁରା ଫୁଲ, ଆକନ୍ଦ ଫୁଲ, ଗଙ୍ଗା-ଜଳ - ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ-ସାମଗ୍ରୀ। ପଞ୍ଚାମୃତ ଅଭିଷେକ - ଦୁଗ୍ଧ, ଦଧି, ଘୃତ, ମଧୁ, ଶର୍କରା। ତା’ପରେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ସ୍ନାନ। "ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ" ୧୦୮ ଥର (ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ଭଲ)। ପ୍ରଦୋଷ ସ୍ତୋତ୍ର ବା ଶିବ ଚାଳିସା ପଠନ। ଆରତୀ। ବ୍ରତ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ୨ ଘଣ୍ଟା ପର ସମାପନ - ସତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନରେ। ଲୌଣ ବର୍ଜନ। ଶିବ-ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ।

ବ୍ରତ-ଶକ୍ତି ସ୍ତର-ସ୍ତର

ଶିବ ପୁରାଣ ସ୍ତର-ସ୍ତର ସିଦ୍ଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ -

୩ ଲଗାତାର ପ୍ରଦୋଷ - ମନ-ସ୍ଥିରତା ଆସେ।

୧୧ ଲଗାତାର ପ୍ରଦୋଷ - ଆସକ୍ତି ବଦଳି ଆରମ୍ଭ।

୨୬ ଲଗାତାର ପ୍ରଦୋଷ (୧ ବର୍ଷ ୨ ମାସ) - ଶିବ ପୁରାଣ କୁହେ "ସମସ୍ତ କାମନା ସିଦ୍ଧ"।

୪୮ ଲଗାତାର ପ୍ରଦୋଷ (୨ ବର୍ଷ) - ଗଭୀର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ-ସିଦ୍ଧି।

ସବୁ ସ୍ତରର କଥା ସତ୍ୟ ନା ଭ୍ରମ - ସେଇ ବିଚାର ଅଲଗା। କିନ୍ତୁ ବ୍ୟବହାରିକ ଅନୁଭବ - ୬ ମାସ ନିୟମିତ ବ୍ରତ ବ୍ୟବହାର ବଦଳାଏ, ଶରୀର-ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭଲ କରେ, ମନ ଶାନ୍ତ କରେ।

ଯୋଗ୍ୟ ସମୟ-ନିର୍ଣ୍ଣୟ

ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥି ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ ହେବାର। ଯଦି ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ଥିଲା ଆଉ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ସମାପ୍ତ ହୋଇଗଲା, ତାହା ପ୍ରଦୋଷ-ବ୍ରତ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଶାସ୍ତ୍ର ଏହି ସ୍ଥିତିରେ ଚତୁର୍ଦଶୀ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଆସିଲେ ଚତୁର୍ଦଶୀ ଦିନ ବ୍ରତ କୁହେ। ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଦେଖି ସମୟ-ନିର୍ଣ୍ଣୟ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଅନେକ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ଆପ୍ ଓ ୱେବ୍ସାଇଟ୍ "ଆଜି ପ୍ରଦୋଷ-ଯୋଗ ଅଛି" ଚିହ୍ନଟ କରେ। ତଥାପି ସ୍ଥାନୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ। ଜନ୍ମ-ସ୍ଥାନର ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରତ।

କିଏ ବ୍ରତ ରଖି ପାରେ

ଶିବ ପୁରାଣ କୁହେ ସମସ୍ତେ - ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁରୁଷ, ବାଳକ, ବୃଦ୍ଧ। କୌଣସି ଜାତି-ବର୍ଣ୍ଣ-ଭେଦ ନାହିଁ। କେବଳ ସତ୍-ସଂକଳ୍ପ ଆବଶ୍ୟକ।

ବ୍ରତ-ସମୟରେ ସତ୍ୟ କଥା, ଶାନ୍ତ ବ୍ୟବହାର, କ୍ରୋଧ-ତ୍ୟାଗ। ବ୍ରତ କେବଳ ଅନ୍ନ-ତ୍ୟାଗ ନୁହେଁ; ଚରିତ୍ର-ଶୁଦ୍ଧି।

ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା

ପ୍ରଦୋଷ ଶିବଙ୍କ ଆଗମନ-ସମୟ। ଦିନ-ରାତ୍ରିର ସନ୍ଧି-କାଳ - ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଉଛନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ର ଆସୁଛନ୍ତି। ସେଇ ସନ୍ଧି-ସମୟରେ ଆକାଶ-ତତ୍ତ୍ୱ ଖୋଲା। ଶିବ ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ସନ୍ଧି-ସ୍ୱରୂପ - ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ସଂହାରର ସମନ୍ୱୟ - ସେହି ସମୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ। ବର୍ଷରେ ୨୪ ସୁଯୋଗ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ରତ ଏତେ ଦେଇ ନ ଥାଏ। ଯିଏ ସବୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସେମାନେ ଭିନ୍ନ ଲୋକ - ଶାନ୍ତ, ସ୍ପଷ୍ଟ, ଶିବ-ଭାବନାରେ ସ୍ଥିର।

Continue reading

Related articles