ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା ଓ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ: ଛାତ୍ର, ଶିକ୍ଷକ ଓ କଳାକାରଙ୍କ ଦିନ

କେତେବେଳେ ଓ କାହିଁକି

ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଆସେ - ଗ୍ରେଗୋରୀଆନ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁସାରେ ସାଧାରଣତଃ ଜାନୁଆରୀ ଶେଷ ବା ଫେବ୍ରୁଆରୀ ପ୍ରଥମ ଅର୍ଦ୍ଧ। ଏହି ତିଥି ବର୍ଷର ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଆକାଶର ସମୟ, ଯେତେବେଳେ ଶିଶିର-ଋତୁ ବିଦାୟ ନେଉଛି ଆଉ ବସନ୍ତ ଆସୁଛି। ସୋରିଷ-ଫୁଲରେ ସମଗ୍ର କ୍ଷେତ ହଳଦୀ ହୋଇଯାଏ।

ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଦିନ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ବାଣୀ ସମଗ୍ର ଜଡ଼ ଜଗତକୁ ଚେତନ ଶବ୍ଦ ଦେଲା। ଏକାଠିକ ଭାବେ ଏ ଦିନ ବାଣୀ-ଶକ୍ତିର ବାର୍ଷିକ ସ୍ମରଣ।

ଗ୍ରହ-ଶାସ୍ତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରୁ, ବାଣୀ, ଶିକ୍ଷା, ଲେଖା ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ-ଯୋଗାଯୋଗ ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି ବୁଧ, ଆଉ ଉଚ୍ଚ-ଶିକ୍ଷା, ଧର୍ମ-ଜ୍ଞାନ, ଶିକ୍ଷକତ୍ୱ ଉପରେ ଗୁରୁ। ଯେଉଁ ଜାତକଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳୀରେ ବୁଧ କିମ୍ୱା ଗୁରୁ ଦୁର୍ବଳ - ନୀଚ, ଅସ୍ତ, ଶତ୍ରୁ-ଭାବରେ - ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏ ବ୍ରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁପାରିଶ।

କେଉଁ ଜାତକ ବିଶେଷ ଭାବେ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ

ଛାତ୍ର, ବିଶେଷ କରି ଯିଏ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷା ସମ୍ମୁଖୀନ - ବୋର୍ଡ୍, ପ୍ରବେଶିକା, ସିଭିଲ୍ ସର୍ଭିସ୍। ଶିକ୍ଷକ ଓ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଶିଖାନ୍ତି। ଲେଖକ, ସମ୍ୱାଦଦାତା, କବି। ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ, ନର୍ତ୍ତକ, କଳାକାର - ସବୁ ସୃଜନ-କର୍ମରେ ନିୟୋଜିତ। ବକୀଲ ଓ ବକ୍ତା - ବାଣୀ-ଶକ୍ତି ସମ୍ୱନ୍ଧୀୟ। ବ୍ୟବସାୟୀ, ବିଶେଷ କରି ଯୋଗାଯୋଗ-ଆଧାରିତ ବ୍ୟବସାୟରେ। ଛୋଟ ଶିଶୁ - ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ-ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତିଥି।

ସୁବହ-ପ୍ରସ୍ତୁତି

ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବେ ସ୍ନାନ। ଯଦି ସମ୍ଭବ ନଦୀ ବା ପୋଖରୀରେ; ନ ହେଲେ ଗଙ୍ଗା-ଜଳ ମିଶ୍ରଣ ସହ ଗୃହ-ସ୍ନାନ। ଏ ଦିନର ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଣ୍ଣ - ପୀତ (ହଳଦୀ)। ସୋରିଷ-କ୍ଷେତ୍ରର ଫୁଲ-ବର୍ଣ୍ଣ। ସ୍ତ୍ରୀ-ପୁରୁଷ ଉଭୟ ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତୁ; ବାଳକମାନେ ବି।

ପୂଜା-ସ୍ଥାନରେ ସରସ୍ୱତୀ ପ୍ରତିମା ବା ଚିତ୍ର। ଶ୍ୱେତ-ବର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗରେ ସେ ଚାରି ବାହୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି - ବହି (ଜ୍ଞାନ), ବୀଣା (କଳା), ଜପ-ମାଳା (ଧ୍ୟାନ), କମଣ୍ଡଳୁ (ଶୁଦ୍ଧି)। ସମ୍ମୁଖରେ ବହି, କଲମ, ଯନ୍ତ୍ର (ଯଦି ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ), ଶିଳ୍ପ-ସାମଗ୍ରୀ (ଯଦି କଳାକାର) ରଖନ୍ତୁ।

ପୂଜା-ବିଧି

ଗଣେଶ-ବନ୍ଦନା ସର୍ବଦା ପ୍ରଥମେ। ତାହା ପରେ ସରସ୍ୱତୀ-ଆବାହନ।

ସରସ୍ୱତୀ-ବନ୍ଦନା: "ୟା କୁନ୍ଦେନ୍ଦୁ ତୁଷାର ହାର ଧବଳା, ୟା ଶୁଭ୍ର-ବସ୍ତ୍ରାବୃତା" - କୁନ୍ଦ-ଫୁଲ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଓ ତୁଷାର-ହାର ସମାନ ଶ୍ୱେତ, ଶୁଭ୍ର-ବସ୍ତ୍ର-ଆବୃତ ଦେବୀ।

ବୀଜ-ମନ୍ତ୍ର: "ଓଁ ଐଂ ସରସ୍ୱତ୍ୟୈ ନମଃ" - ୧୦୮ ଥର, ସ୍ଫଟିକ ବା ତୁଳସୀ-ମାଳାରେ। ତତ୍ପର "ଓଁ ଐଂ ଶ୍ରୀଂ ଶ୍ରୀଂ ସରସ୍ୱତ୍ୟୈ ନମଃ" ଆଉ ୧୦୮ ଥର ଗଭୀର ବାଣୀ-ଶକ୍ତି ପାଇଁ।

ଷୋଡ଼ଶୋପଚାର ସମ୍ଭବ ହେଲେ। ସରଳ ବିକଳ୍ପ: ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ (ପୀତ ଫୁଲ, ସୋରିଷ-ଫୁଲ, ଚମେଲୀ), ଧୂପ, ଦୀପ, ଚନ୍ଦନ-ତିଳକ, ନୈବେଦ୍ୟ (ଖୀର, କଦଳୀ, ବେସନ-ଲଡୁ - ସବୁ ପୀତ ଖାଦ୍ୟ), ଆରତୀ।

ଶେଷରେ ସରସ୍ୱତୀ ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ସରସ୍ୱତୀ ଚାଳିଶା। ଯଦି ସମ୍ଭବ, କେତେକ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର - ଋଗ୍-ବେଦର ସରସ୍ୱତୀ-ସୂକ୍ତ ବା ବାଗ୍-ଦେବୀ-ସୂକ୍ତ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସମ୍ଭବ ହେଲେ "ସରସ୍ୱତୀ ଗାୟତ୍ରୀ" ୧୨ ଥର।

ବିଦ୍ୟାରମ୍ଭ ସଂସ୍କାର

୩-୫ ବର୍ଷର ଶିଶୁଙ୍କୁ ଏ ଦିନ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା-ଶିକ୍ଷାର ଆରମ୍ଭ - ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଶିକ୍ଷା-ସଂସ୍କାର। ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ବକ୍ର କିମ୍ୱା ଚାନ୍ଦି ଶଲାକାରେ ସିନ୍ଦୂରରେ କିମ୍ୱା ଚାଉଳ-ଆଟାରେ "ଓଁ"। ଏକ ଅକ୍ଷର ବି ଶିଖାନ୍ତୁ, ଶିଶୁଙ୍କ ହାତ ଧରି।

ବାଳକ ତାହାଙ୍କ ବହି ଓ କଲମ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଚରଣରେ ରଖନ୍ତୁ; ୨୪ ଘଣ୍ଟା ସେଠାରେ ରଖି ତାହାର ପ୍ରସାଦ ଭାବେ ବର୍ଷ-ଭର ବ୍ୟବହାର।

ବ୍ରତ-ନିୟମ

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ-ବାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଆହାର - ଅଳ୍ପ ଲୁଣ, କମ୍ ତେଲ, ସବୁଜ ଶାକ। ପୀତ ଖାଦ୍ୟ - ଖିଚୁଡ଼ୀ, ବେସନ-ଲଡୁ, କେଶରୀ-ଭାତ, କଦଳୀ। କଳା ବସ୍ତ୍ର, କଳା ଖାଦ୍ୟ (କଳା ତିଳ, କୁଲଥି) ବର୍ଜନୀୟ - ବାଣୀ ଓ ଶିକ୍ଷା ଶୁଭ୍ର-ବର୍ଣ୍ଣର କ୍ଷେତ୍ର।

ଏ ଦିନ ଅସତ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତା, ଅପଶବ୍ଦ, କଠୋର ଭାଷା ବର୍ଜନୀୟ। ସରସ୍ୱତୀ ବାଣୀ-ଦେବୀ; ଯିଏ ବାଣୀକୁ ଅସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଲଗ୍ନେଶ ଓ ବୁଧ ଶକ୍ତି ହଟାଇନେନ୍ତି।

ବୁଧ ବା ଗୁରୁ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ଅଧିକ ଅଭ୍ୟାସ

କୁଣ୍ଡଳୀରେ ବୁଧ ନୀଚ (ମୀନ), ଅସ୍ତ, କିମ୍ୱା ୬/୮/୧୨ ଭାବର ସ୍ୱାମୀ ହେଲେ ବର୍ଷ-ଭର ଅଭ୍ୟାସ: ବୁଧବାର "ଓଁ ବୁଂ ବୁଧାୟ ନମଃ" ୧୦୮ ଥର; ସବୁଜ ବସ୍ତ୍ର ବୁଧବାର; ସବୁଜ ଶାଗ ଓ ସବୁଜ ଡାଲି ଦାନ; ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ବହି, କଲମ, ଖାତା ଦାନ। ବୁଧ ଶିଶୁ-କାରକ; ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନ କଲେ ବୁଧ ଶକ୍ତି ଯୋଗାନ୍ତି।

ଗୁରୁ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ: ଗୁରୁବାର "ଓଁ ବୃଂ ବୃହସ୍ପତୟେ ନମଃ"; ପୀତ ବସ୍ତ୍ର; ଚଣା-ଡାଲି, ହଳଦୀ, କଦଳୀ ଦାନ। ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୃଦ୍ଧ-ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସେବା।

ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା

ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ବେଳେ ବେଳେ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଏ - ଯିଏ ସମ୍ପତ୍ତି ପଛରେ ଗଲେ ବିଦ୍ୟା ଛାଡ଼ିଯାଏ, ବିଦ୍ୟା ପଛରେ ଗଲେ ସମ୍ପତ୍ତି। ଶାସ୍ତ୍ର ସେମିତି କୁହେ ନାହିଁ। ଦୁଇ ଦେବୀ ଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ର ଶାସନ କରନ୍ତି, ଶତ୍ରୁ ନୁହଁନ୍ତି। ଯିଏ ବିଦ୍ୟାକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ସମ୍ପତ୍ତି ବି ଆସେ - ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଉଚ୍ଚ-ଶିକ୍ଷିତଙ୍କ ଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ରୁହିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।

ସରସ୍ୱତୀ ଶକ୍ତି ବି ନୁହଁନ୍ତି, ସମ୍ପତ୍ତି ବି ନୁହଁନ୍ତି। ସେ ବିଦ୍ୟା ଓ ବାଣୀ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିନା ଜୀବନ କଷ୍ଟ; ସରସ୍ୱତୀ ବିନା ଜୀବନ ଅନ୍ଧାର। ଯିଏ ବହି, କଲମ, ଶିକ୍ଷକ, ବାଣୀ-ଶବ୍ଦକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ କୃପା ସ୍ୱୟଂ ପାଇଯାଆନ୍ତି। ବର୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏ ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ।