ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ನೆಲ ಕೊಟ್ಟ ರಾಜ, ಮೂರನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ತನ್ನ ತಲೆಯನ್ನೇ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ರಾಜ

ಈಗಾಗಲೇ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ರಾಜ

ಬಲಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದ. ಅದನ್ನು ನ್ಯಾಯವಾಗಿಯೇ ಗೆದ್ದಿದ್ದ. ಇಂದ್ರನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿ ಸೋಲಿಸಿದ. ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ನಗರವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟು ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಅಡಗಿಕೊಂಡು ಬದುಕಿದರು. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬ ಅಸುರ ಆಳಿದ. ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಆಳಿದ.

ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಮನೆತನ ಮುಖ್ಯ. ಅವನ ಅಜ್ಜ ಪ್ರಹ್ಲಾದ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಿಡದೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಹುಡುಗ, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅವನ ತಂದೆ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ತೋಚಿದ ಎಲ್ಲ ದಾರಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದ. ಅವನ ತಂದೆ ವಿರೋಚನ. ಒಮ್ಮೆ ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವೇಷ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬಂದು ಅವನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಕೇಳಿದರು. ಅವರು ಯಾರೆಂದು ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಆದರೂ ಕೊಟ್ಟ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಯಾರೋ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಅದು ಆ ಮನೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಅವರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಜೊತೆ ಕಾದಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಬೇಡಿ ಬಂದವನನ್ನು ಒಂದು ಸಲವೂ ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಬಲಿಯ ಗುರು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ, ಭೃಗು ವಂಶದವನು. ಆ ಯುದ್ಧದ ಈ ಕಡೆ ನೋಡಿದರೂ ಆ ಕಡೆ ನೋಡಿದರೂ ರಾಜನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿಂತ ಚುರುಕಾದ ಬುದ್ಧಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಯಜ್ಞಶಾಲೆಗೆ ಬಂದ ಗಿಡ್ಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ

ಬಲಿ ನರ್ಮದೆಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆ ನಾಡನ್ನು ಗ್ರಂಥಗಳು ಭೃಗುಕಚ್ಛ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತವೆ. ಭೃಗು ವಂಶದ ಪುರೋಹಿತರು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಒಂದು ಮಗು ಒಳಗೆ ನಡೆದು ಬಂತು.

ಅವನು ತೀರಾ ಗಿಡ್ಡ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೆ, ಕಮಂಡಲ, ದಂಡ. ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಹುಡುಗ ಹಿಡಿಯುವ ಹಾಗೆ. ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅವನ ಭಾರಕ್ಕೆ ಅವನು ಇಟ್ಟ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಭೂಮಿ ಒತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಭೆ ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ತಾವು ನೋಡುತ್ತಿರುವುದು ಏನೆಂದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಯಜ್ಞ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನೇ ಬಂದನೋ, ಅಗ್ನಿಯೋ, ಸನತ್ಕುಮಾರನೋ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಂದುಕೊಂಡರು.

ಬಲಿ ತನ್ನ ಮನೆತನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನೇ ಮಾಡಿದ. ಎದ್ದು ನಿಂತ, ಮಗುವಿಗೆ ಆಸನ ಕೊಟ್ಟ, ಈ ಬರುವಿಕೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆ ಶುದ್ಧವಾಯಿತು ಎಂದ. ಆಮೇಲೆ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಏನು ಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಿದ. ಚಿನ್ನ, ಮನೆ, ಊಟ, ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಕುದುರೆ, ಆನೆ, ಭೂಮಿ. ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟು ಕೇಳು ಎಂದ.

ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ

ಆ ಮಗು ಮೊದಲು ಬಲಿಯ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಬಿಡದೆ ಹೊಗಳಿತು. ಆ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಬೆಳಗಿದ ಪ್ರಹ್ಲಾದ. ತನ್ನ ಜೊತೆ ಕಾದಾಡುವಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಗದೆ ಹಿಡಿದು ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿದ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ. ಶತ್ರುಗಳೆಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದವರಿಗೇ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ವಿರೋಚನ. ಈ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದಿಲ್ಲ, ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದ ಮಾತಿನಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿಲ್ಲ ಎಂದ ಆ ಹುಡುಗ.

ಆಮೇಲೆ ತನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳಿದ. ನನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದಲೇ ಅಳೆದ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ನೆಲ.

ಬಲಿ ನಕ್ಕುಬಿಟ್ಟ. ಮಾತು ಮುದುಕನ ಹಾಗೆ ಆಡುತ್ತೀಯ, ಆದರೆ ಯೋಚನೆ ಮಗುವಿನ ಹಾಗೆ, ನಿನ್ನ ಒಳಿತು ನಿನಗೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದ. ಲೋಕದ ಒಡೆಯನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಕೇಳುತ್ತೀಯ. ನಾನು ನಿನಗೆ ಒಂದು ದ್ವೀಪವನ್ನೇ ಕೊಡಬಲ್ಲೆ.

ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ನೆಲದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಯಾಗದವನಿಗೆ ಒಂದು ದ್ವೀಪದಿಂದಲೂ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಏಳೂ ದ್ವೀಪಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹುಡುಗ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟ. ಪೃಥುವಿಗೆ ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳಿದ್ದವು. ಗಯನಿಗೂ ಇದ್ದವು. ಅವರಿಬ್ಬರ ಆಸೆ ಒಮ್ಮೆಯೂ ಮುಗಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಬಲಿ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ನಕ್ಕು, ಬೇಕಾದಷ್ಟು ತೆಗೆದುಕೋ ಎಂದ. ನೀರಿನ ಕೊಡದ ಕಡೆ ಕೈ ಹಾಕಿದ. ಆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ದಾನವನ್ನು ಮಾತಿನಿಂದ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ನೀರು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.

ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿದ ಗುರು

ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ ಅವನ ಕೈ ತಡೆದ.

ವಿರೋಚನನ ಮಗನೇ, ಅದು ಹುಡುಗನಲ್ಲ. ಅದು ವಿಷ್ಣು. ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಅದಿತಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದವನು. ಅವನು ನಿನ್ನ ಸ್ಥಾನ, ನಿನ್ನ ಸಂಪತ್ತು, ನಿನ್ನ ಹೆಸರು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡು ಇಂದ್ರನ ಕೈಗೆ ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಕಾಲಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು, ಇನ್ನೊಂದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಾನೆ. ನಡುವಿನದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನ ದೇಹ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತೀಯ? ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕೊಡಲಾಗದವನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತೀಯ. ಅಂಥವರಿಗೆ ಒಂದು ಜಾಗ ಇಟ್ಟಿದೆ.

ಆಮೇಲೆ ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ ಆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ, ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕಥೆಯಾಗಿಸುವ ಕೆಲಸ. ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರವೇ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿ ಕೊಟ್ಟ.

ದೊಡ್ಡ ಗುರು ವಾದ ಮಾಡುವ ಹಾಗೆ, ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ, ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದಲೇ ವಾದ ಮಾಡಿದ. ಸತ್ಯ ಈ ದೇಹವೆಂಬ ಮರದ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು ಎಂದ. ಆದರೆ ಆ ಮರದ ಬೇರು ಬೇರೆಯದು. ಅದು ನಿರಾಕರಣೆ. ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತು. ನಾವು ಅಸತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು. ಬೇರನ್ನು ಕಿತ್ತರೆ ಮರ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಣಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸುಳ್ಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ದೋಷ ಇಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ, ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ. ತಮಾಷೆಯಲ್ಲಿ. ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸುವಾಗ. ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗೆ. ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸುವಾಗ. ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳು. ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಇದೆ.

ಬಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತ. ಆಮೇಲೆ ಗುರುವಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟ.

ನೀವು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲ ನಿಜ ಎಂದ. ಗೃಹಸ್ಥ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು, ಗೌರವವನ್ನು, ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಹೌದು. ಆದರೆ ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಆಗಲೇ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ವಂಶದವನು. ಈಗ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ನೋಡಿ, ಜೂಜಾಡುವವನ ಹಾಗೆ, ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನಲಿ? ಸುಳ್ಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಧರ್ಮ ಇಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊರಬಲ್ಲೆ, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಲಾರೆ ಎಂದು ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯೇ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ.

ನನಗೆ ನರಕದ ಭಯವಿಲ್ಲ ಎಂದ. ಬಡತನದ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಾನ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಸಾವಿನ ಭಯವಿಲ್ಲ. ಬೇಡಿ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಭಯ ನನಗೆ. ದಧೀಚಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೇ ಕೊಟ್ಟ. ಶಿಬಿ ತನ್ನ ಮಾಂಸವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಕೊಟ್ಟವರಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಥದ್ದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ತುಂಡು ನೆಲದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಯಾಕೆ?

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಗಿಸುವ ಮಾತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ನೀವು ಪೂಜಿಸುವ ವಿಷ್ಣುವೇ ಅವನಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ನನ್ನನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲು ಬಂದ ಶತ್ರುವೇ ಆಗಿರಲಿ. ಏನೇ ಆದರೂ ಅವನು ಕೇಳಿದ ನೆಲವನ್ನು ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.

ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಅವನಿಗೆ ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟ. ನೀನು ತಿಳಿದವನು ಎಂದು ನಿನ್ನ ಭ್ರಮೆ, ನಿನ್ನ ಗುರುವಿನ ಮಾತನ್ನೇ ಕಡೆಗಣಿಸಿದೆ, ಬಹಳ ಬೇಗ ಇದೆಲ್ಲದರಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತೀಯ.

ಬಲಿ ಆ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ರಾಣಿ ವಿಂಧ್ಯಾವಳಿ ಚಿನ್ನದ ಕೊಡದಲ್ಲಿ ನೀರು ತಂದಳು. ಬಲಿ ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಆ ಮಗುವಿನ ಕಾಲು ತೊಳೆದು, ಆ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡ. ಆಮೇಲೆ ದಾನದ ನೀರನ್ನು ಹುಡುಗನ ಬೊಗಸೆಗೆ ಬಿಟ್ಟ.

ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆ, ಮತ್ತು ತಲೆ

ಆ ಮಗು ಮಗುವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು. ಎರಡನೆಯದು ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ದಾಟಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು. ಬ್ರಹ್ಮ ನೀರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು, ಎಲ್ಲದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಆ ಕಾಲನ್ನು ಅಲ್ಲೇ ತೊಳೆದ.

ಮೂರನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲು ಜಾಗವೇ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಗರುಡ ವರುಣನ ಪಾಶದಿಂದ ಬಲಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಾಜ ತನ್ನದೇ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯ ನಡುವೆ ಕೈ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತ.

ಬಲಿಗೆ ಕೋಪ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಮೋಸ ಎಂದು ವಾದವೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

ನನ್ನ ಮಾತು ಕಡಿಮೆ ಬಿತ್ತು ಎಂದು ನಿನಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದೆ ಎಂದ. ಮೂರನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡು.

ಆಮೇಲೆ, ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡೇ ನಿಂತು ಹೇಳಿದ. ನನಗೆ ನರಕದ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಈ ಪಾಶದ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯವಿಲ್ಲ, ನೀನು ಕೊಡುವ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ. ನನಗೆ ಒಂದೇ ಭಯ. ಇವನು ಮಾತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಮೇಲೆ ಜನ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭಯ.

ಮತ್ತೆ, ಇನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡೇ ಹೇಳಿದ. ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಯೋಗ್ಯನಾದವನ ಕೈಯಿಂದ ಸಿಗುವ ಶಿಕ್ಷೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸಿಗುವ ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮಾನ. ಅದನ್ನು ತಾಯಿ ಕೊಡಲಾರಳು. ತಂದೆ ಕೊಡಲಾರ. ಅಣ್ಣ ಕೊಡಲಾರ. ಗೆಳೆಯ ಕೊಡಲಾರ. ನೀನು ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಶತ್ರುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯ. ಆದರೆ ಅಸುರರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುರು ನೀನೇ. ನಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರದ ತಳವನ್ನು ನಮಗೆ ತೋರಿಸಿದವನು ನೀನು.

ಅದೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಬಂದ. ಮೊಮ್ಮಗನ ಹಾಳಾದ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಮುದುಕ ನಡೆದು ಬಂದ. ಎದ್ದು ನಿಂತು ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಬಲಿಗೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ತಲೆ ಬಗ್ಗಿಸಿ ನೆಲ ನೋಡಿದ.

ಆಮೇಲೆ ವಿಂಧ್ಯಾವಳಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು. ಆ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಾದ ಅವಳದೇ. ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ನೀನು ನಿನ್ನ ಆಟಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ ಎಂದಳು. ಇದು ನಮ್ಮದು ಎಂದು ಜನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಇವನವಲ್ಲ. ಈಗ ಇವನು ನಿನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಈ ದೇಹವೂ ಇವನದಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಇವನು ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಏನು ಎಂದು ನೀನು ಎಣಿಸುತ್ತೀಯ? ಇವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು.

ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಅದನ್ನೇ ಕೇಳಿದ.

ಸುತಲ

ವಿಷ್ಣು ಕೊಟ್ಟ ಉತ್ತರ ತೀರ್ಪಿನ ಹಾಗೆ ಇಲ್ಲ. ವಿವರಣೆಯ ಹಾಗಿದೆ.

ನಾನು ಯಾರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಇಡುತ್ತೇನೋ ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಸಂಪತ್ತು ಹೊತ್ತವನಿಗೆ ಬಗ್ಗುವುದು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಯಾರೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಆಮೇಲೆ ಷರತ್ತುಗಳು. ಸಾವರ್ಣಿ ಎಂಬ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಲಿಯೇ ಇಂದ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವನು ಸುತಲವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಕಟ್ಟಿದ ನಾಡು ಅದು. ಅಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಚಿಂತೆ ಇಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಕಾಯಿಲೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರಿಗೂ ಸುಸ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಎಂದೂ ಸೋಲುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಬಲಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಬರುವ ಯಾವ ಅಸುರನ ಕಥೆಯನ್ನೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಕ್ರವೇ ಮುಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತು ನಾನು ಸದಾ ಅಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೇನೆ, ನಿನಗೆ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ ಎಂದ. ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ, ಗದೆ ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಸದಾ ನೋಡುತ್ತೀಯ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಬಳಸಿದ ಮಾತು ದುರ್ಗಪಾಲ. ಅಸುರರ ಕೋಟೆಯ ಕಾವಲುಗಾರ.

ಬಲಿಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ನಿಂತಿರುವ ಆ ಚಿತ್ರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿಯೇ ಇಲ್ಲ, ಆಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಸೇರಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ ಅದನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, 5ನೇ ಸ್ಕಂಧದಲ್ಲಿ, ಪಾತಾಳ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ. ಬಲಿ ಈಗಲೂ ಸುತಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ, ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಸಿಗದ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ, ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಗದೆ ಹಿಡಿದು ನಾರಾಯಣನೇ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ತನ್ನವರ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಕರಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಆ ಭಾಗ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ರಾವಣ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿಗೂ ಇಳಿದು ಬಂದಾಗ ಒಂದೇ ಕಾಲ ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಒದ್ದು ದೂರ ಎಸೆದ ಬಾಗಿಲುಕಾಯುವವನು ಇವನೇ ಎಂದೂ ಅದೇ ಭಾಗ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. 8ನೇ ಸ್ಕಂಧ ಗದೆಯನ್ನು, ನಿಲ್ಲುವುದನ್ನು, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. 5ನೇ ಸ್ಕಂಧ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಆ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗತಿ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಹೇಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಹೊರಡುವ ಮೊದಲು ವಿಷ್ಣು ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದ. ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದವನು ಅವನು. ಹೋಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸು ಎಂದ, ಯಾಕೆಂದರೆ ಬಲಿಯ ಕ್ರಿಯೆ ನಡುವೆ ನಿಂತಿತ್ತು, ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಬಲಿಯ ಅರ್ಪಣೆ ಸಲ್ಲುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡವನು ಬಲಿಯ ಎದುರಾಳಿಯೇ. ಕಥೆಯ ಕೊನೆಯ ಘಟನೆ ಅದು.

ಕೇರಳ ಸೇರಿಸುವುದು

ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕಥೆ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಬಲಿ ಸುತಲದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ಯುಗ ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಮಲಯಾಳಂ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಅದನ್ನು ಮುಂದೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜ ಮಾವೇಲಿ. ಯಾರಿಗೂ ಮೋಸವಾಗದ, ಯಾರೂ ಕಾಯಿಲೆ ಬೀಳದ, ಯಾರೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳದ, ಯಾರೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜಾತಿ ಎಣಿಸದ ಒಂದೇ ಕಾಲ ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಎಂದು ಅಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೇಳುವ ವರ ರಾಜ್ಯವಲ್ಲ. ಒಂದು ಭೇಟಿ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಚಿಂಗಂ ತಿಂಗಳ ತಿರುವೋಣಂ ದಿನ, ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದು ತನ್ನ ಜನ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಾರೋ ಎಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ. ಓಣಂ ಸದ್ಯ ಎಂಬ ಊಟವನ್ನು ಬಡಿಸುವುದು ಅದಕ್ಕೇ. ರಾಜ ನೋಡಲು ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಮನೆ ಗುಡಿಸಿ ಒರೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಈ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯ ಮನೆಗೆ ಬರುವಿಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಕೇರಳದ ಸ್ವಂತದ್ದು. ಓಣಂ ಚಿಂಗಂ ತಿಂಗಳ ಸುಗ್ಗಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದೆ, ಆ ದಿನದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇರಳ ಹೇಳುವ ಕಥೆ ಮಾವೇಲಿಯ ಭೇಟಿ. ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಕೇಳುವ ಆ ಗಿಡ್ಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರಾಣದವನು. ಚಿಂಗಂನಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಬರುವ ರಾಜ ಕೇರಳದವನು.

ಮೂಲಗಳು

• Bhagavata Purana, Canto 8, chapter 19: Vamana asks for three paces of land, and Shukracharya opposes the gift. G. V. Tagare's English translation, Wisdomlib.
• Bhagavata Purana, Canto 8, chapter 20: Bali answers his teacher, is cursed by him, and pours the water anyway.
• Bhagavata Purana, Canto 8, chapter 21: the two strides, Brahma washing the raised foot, and Garuda binding Bali with Varuna's noose.
• Bhagavata Purana, Canto 8, chapter 22: Bali offers his own head for the third step, and is granted Sutala and the rank of Indra in the Savarni Manvantara.
• Bhagavata Purana, Canto 8, chapter 23: Bali enters Sutala, Prahlada is told he will always see the Lord standing there mace in hand, and Vishnu instructs Shukracharya to repair the interrupted sacrifice.
• Bhagavata Purana, Canto 5, chapter 24: the description of Sutala, where the text says outright that Narayana stands at Bali's door with a mace in his hand. This is the verse behind the doorkeeper image, and it is not in the Canto 8 narrative.
• The Vamana Purana, which tells the same Bali and Vamana episode in its own version. Anand Swarup Gupta's English translation, 1968, readable on the Internet Archive. Still in copyright, so it is linked as a scan rather than quoted.