ଶନିବାର ବ୍ରତ: ସାଢ଼େ ସାତୀ ଓ ଶନି-ମହାଦଶାର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଉପଚାର
ସାଢ଼େ ସାତୀ, ଶନି ମହାଦଶା ବା ଅନ୍ତର୍ଦଶା ସମୟର ସର୍ବାଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରତ। ଶନି-ଅଭିଷେକ ବିଧି, ତିଳ-ତେଲ ଦୀପ, ପିପ୍ପଳ-ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ, ଦଶରଥ-କୃତ ଶନି-ସ୍ତୋତ୍ର, ଦାନ-ସୂତ୍ର ଓ ବ୍ୟବହାର-ନିୟମ - ଅଭ୍ୟାସୀ ଜ୍ୟୋତିଷୀଙ୍କ ଗାଇଡ୍।
ସମୀକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି Vidhata Editorial Desk · ଅଦ୍ୟତନ ହୋଇଛି
In this article
ଶନିବାର କାହିଁକି ଗମ୍ଭୀର ବ୍ରତ-ବାର
ଶନି ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷର ସର୍ବ-ଗମ୍ଭୀର ଗ୍ରହ। ଗତି ଅତି ଧୀର - ଗୋଟିଏ ରାଶିରେ ୨.୫ ବର୍ଷ। ଶାସନ-କ୍ଷେତ୍ର - କର୍ମ-ଋଣ, ଅନୁଶାସନ, ସତ୍ୟ-ଶ୍ରମ, ଆୟୁ, ସ୍ଥାୟୀ-ସମ୍ପତ୍ତି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ବାପା-ସମ୍ୱନ୍ଧ, ସେବକ-ଶ୍ରମିକ, ଆଇନଗତ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ଅସ୍ଥି-ତନ୍ତ୍ର।
ବ୍ରହ୍ମ-ବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣ ଓ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ ଶନି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯମରାଜଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ। ସେ ଯିଏ ଯାହା କରନ୍ତି ତାହାର ଫଳ ସୁନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେନ୍ତି - ଶୁଭ ବା ଅଶୁଭ। ଯିଏ ଶ୍ରମ, ସତ୍ୟ ଓ ସେବାର ସମ୍ମାନ ବୁଝନ୍ତି, ଶନି ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେନ୍ତି। ଯିଏ ଅଳସ, କପଟ ବା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରମକୁ ଶୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶନି ଶିକ୍ଷା ଦେନ୍ତି। ଶନିବାର ବ୍ରତ ଏହି ଗ୍ରହଙ୍କ ସମ୍ମାନ-ପ୍ରକାଶର ସର୍ବାଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାପ୍ତାହିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ।
କିଏ ଏହି ବ୍ରତ ରଖିପାରେ
ସର୍ବାଧିକ ସୁପାରିଶ - ସାଢ଼େ ସାତୀ ଚାଲୁଥିବା ଜାତକ (ଚନ୍ଦ୍ର-ରାଶିର ୧୨, ୧ ବା ୨ ତମ ଭାବରେ ଶନି-ଗୋଚର); ଶନି ମହାଦଶା ବା ଅନ୍ତର୍ଦଶା ଚାଲୁ (୧୯ ବର୍ଷ ମହାଦଶା ଯୋଗୁଁ ଗମ୍ଭୀର); ଶନି ୬, ୮, ୧୨ ଭାବ-ସ୍ୱାମୀ ବା ନୀଚ (ମେଷ) ସ୍ଥିତିରେ; ଢ଼ୈୟା-ସ୍ଥିତି (ଚନ୍ଦ୍ର-ରାଶିର ୪ ବା ୮ ତମ ଶନି-ଗୋଚର); ମାଙ୍ଗଳିକ ଦୋଷ-ସମ୍ଭଳାଳନ-ର ଅଭିଳାଷ; କୋର୍ଟ-କେସ୍ ବା ଆଇନଗତ ବାଧା; ଦୀର୍ଘ କ୍ୟାରିୟର-ଅସ୍ଥିରତା; ବାପା-ସମ୍ୱନ୍ଧ-ସମସ୍ୟା; ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଅସ୍ଥି-ସମ୍ୱନ୍ଧୀୟ ବ୍ୟାଧି (ଗଠିୟା, ଗୋଡ଼-କଷ୍ଟ)।
ସୂକ୍ଷ୍ମ-ସ୍ତରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଶନିବାର ବ୍ରତ ରଖିପାରନ୍ତି - ବିଶେଷ କରି ୩୬ ବର୍ଷ ପର।
ସୁବହର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧି
ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବ ଉଠିବା। ତିଳ-ତେଲ-ସ୍ନାନ (ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ) - ଶରୀରକୁ ତିଳ-ତେଲ ଲଗାଇ ୧୦ ମିନିଟ୍ ପରେ ସ୍ନାନ। ଏହା ସର୍ବାଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଭ୍ୟାସ - ଶନି-ତତ୍ତ୍ୱ ତିଳ ଓ କଳା। କଳା ବା ଗଭୀର ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର। ପଶ୍ଚିମାଭିମୁଖୀ ବସିବା (ଶନିଙ୍କ ଦିଗ)।
ଶନି-ପ୍ରତିମା, ଚିତ୍ର ବା କଳା ତିଳରେ ଗଠିତ ଶନି-ଯନ୍ତ୍ର। ଲୌହ-ପାତ୍ରରେ ତିଳ-ତେଲ ଦୀପ - ୨ ବତୀ ଲଗାଇ। ସିଁଦୁର ବର୍ଜନୀୟ - ଶନି-ପୂଜାରେ ତିଳ-ତେଲ ଓ କଳା ତିଳ-ଅର୍ପଣ। ଅଗରବତୀ - ଗୁଗ୍ଗୁଳ।
ସଂକଳ୍ପ - ଆଜିର ବ୍ରତ ଶନି-ଶକ୍ତି-ସମ୍ମାନ, ସାଢ଼େ ସାତୀ-କଷ୍ଟ-ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥାୟୀ-ସମ୍ପତ୍ତି-ଅର୍ଜନ ପାଇଁ।
ତିଳ-ତେଲ-ଅଭିଷେକ। ତାହାପରେ ଶନି-ବୀଜ-ମନ୍ତ୍ର "ଓଁ ଶଂ ଶନୈଶ୍ଚରାୟ ନମଃ" ୧୦୮ ଥର। ତାହାପରେ ଦଶରଥ-କୃତ ଶନି-ସ୍ତୋତ୍ର ବା ଶନି-ଚାଳିସା। ସର୍ବାଧିକ ସୁପାରିଶ - ଦଶରଥ-କୃତ ଶନି-ସ୍ତୋତ୍ର; ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥ ଶନିଙ୍କ ଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଶୁଭ-ନିବାରଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର-ପାଠ ଯୋଗୁଁ।
ଶେଷରେ ତିନ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ, ନମସ୍କାର, ଅନୁମତି-ଗ୍ରହଣ।
ଦାନ - ଶନି-ବ୍ରତର ସର୍ବାଧିକ ଆବଶ୍ୟକ ଅଂଶ
ଶନି ଅନ୍ୟ ସବୁ ଗ୍ରହଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଦାନ-ର ସର୍ବାଧିକ ସମ୍ମାନ ବୁଝନ୍ତି। ସୁବହର ବ୍ରତ ବିନା ଦାନ ଅଧା। ଶନିବାର ସ୍ୱୀକୃତ ଦାନ-ବସ୍ତୁ - କଳା ତିଳ ବା ତିଳ-ତେଲ; କଳା ମସୁର ଡାଲି ବା କଳା ଚନା; ଲୌହ-ବସ୍ତୁ (ତାଲା, କଡ଼େଇ, ବାହାନ-ସୂତା); କଳା ଚରଣ-ପଲା (ଚପ୍ପଲ); କଳା ଛତା; କଳା କମ୍ୱଳ; ଲୁହା-ଚାଉଳ (ସର୍ବନିମ୍ନ ୭ ମୁଠା); ସୁରମା।
ଗ୍ରହଣକର୍ତ୍ତା - ବୃଦ୍ଧ, ବିକଳାଙ୍ଗ, ବିଧବା, ଶ୍ରମିକ, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ (ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଶନିଙ୍କ ସ୍ୱାଭାବିକ-କାରକ), ଚମଡ଼ା-କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ, ଯମରାଜ-ଆଶ୍ରମ (ଅନାଥ-ବୃଦ୍ଧାଶ୍ରମ)।
ସର୍ବାଧିକ ସୁପାରିଶ - ସୁବହ ସ୍ୱୟଂ ଯାଇ ଦାନ। ବ୍ୟବସ୍ଥା-ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଦାନ କମ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ପିପ୍ପଳ-ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ - ସର୍ବାଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶନି-ଶାନ୍ତି
ପିପ୍ପଳ (ଅଶ୍ୱତ୍ଥ) ବୃକ୍ଷ ଶନି-ଗ୍ରହର ବୃକ୍ଷ। ଶନିବାର ସୁବହ ବା ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପିପ୍ପଳ-ବୃକ୍ଷ-ତଳେ ତିଳ-ତେଲ-ଦୀପ, ଜଳ-ସିଂଚନ, ଓ ୭, ୧୧, ୨୧ ବା ୧୦୮ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ-ସମୟ ଶନି-ବୀଜ-ମନ୍ତ୍ର ବା "ଓଁ ନମୋ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ" (ବିଷ୍ଣୁ-ବାସ-ବୃକ୍ଷ ଭାବେ ସମ୍ମାନ-ସୂତ୍ର)।
ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ଶନି-ଅଧ୍ୟାୟ ଏହି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ-ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ସମସ୍ତ ସାଢ଼େ ସାତୀ-କଷ୍ଟ-ଶାନ୍ତିର ସର୍ବାଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉପଚାର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ।
ଶନି-ମନ୍ଦିର-ଯାତ୍ରା
ସ୍ଥାନୀୟ ଶନି-ମନ୍ଦିର ଯିବା। ତିଳ-ତେଲ ଅର୍ପଣ - ସର୍ବନିମ୍ନ ସର୍ତ୍ତ। ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶନି-ସ୍ଥାନ - ଶନି ସିଗ୍ଣାପୁର (ମହାରାଷ୍ଟ୍ର), ତିରୁନଲ୍ଲାର (ତାମିଲନାଡୁ - ନବଗ୍ରହ ସ୍ଥାନରୁ ସର୍ବାଧିକ-ସ୍ୱୀକୃତ), କୋକିଲାବନ (ବ୍ରଜ-ମଣ୍ଡଳ)। ସାଢ଼େ ସାତୀ-ଶିଖର (ମଧ୍ୟ ୨.୫ ବର୍ଷ) ସମୟ ଗୋଟିଏ ଥର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ-ସ୍ଥାନ-ଦର୍ଶନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଓଡ଼ିଶାରେ - କୋଣାର୍କ-ସୂର୍ଯ୍ୟ-ମନ୍ଦିର ପରିସରର ନବଗ୍ରହ-ସ୍ଥାନ, ଭୁବନେଶ୍ୱର-ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର-ମନ୍ଦିର-ପରିସର।
ଦିନ-ଭର ବ୍ୟବହାର ଓ ଭୋଜନ
ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଲି-ପେଟ ବ୍ରତ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତ ଯଦି ସମ୍ଭବ); ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଭୋଜନ (ଯଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତ କଷ୍ଟକର)। ଲୌଣ ବର୍ଜନୀୟ। ତେଲ-ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ସୀମିତ। କଳା-ତିଳ-ଖିଚୁଡି ବା କଳା-ଚନା-ଡାଲି-ଭାତ ସୁପାରିଶ।
ସତ୍ୟ ବ୍ୟବହାର। ବୃଦ୍ଧ, ବିଧବା, ବିକଳାଙ୍ଗଙ୍କ ସେବା। ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସମ୍ମାନ - ଗୃହର ସେବକ, ସଫାଈ-କର୍ମୀ, ଡ୍ରାଇଭର, ଅନ୍ୟ ଶ୍ରମ-ଲୋକଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ବା ବସ୍ତ୍ର-ଦାନ। ମିଥ୍ୟା, କଳହ, ଅନୁଚିତ-କୋପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଜନୀୟ।
ଶନିବାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହ ତର୍କ ବା ସମ୍ପତ୍ତି-ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି ନାହିଁ - ଶନି ଶକ୍ତି-ଶକ୍ତ କରନ୍ତି ସେହି ବିବାଦକୁ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତର ସମାପନ - ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ କଳା-ତିଳ-ଲାଡୁ ବା କଳା-ଚନା-ଗୁଡ଼ ଗ୍ରହଣ।
ବର୍ଜନୀୟ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର-ବର୍ଜନ - ଲୌହ-ବସ୍ତୁ କିଣିବା (ଶନିବାର ଲୌହ-ଖରିଦ ଶାସ୍ତ୍ର-ବର୍ଜିତ), ବାହାନ-କିଣିବା (ସର୍ବାଧିକ ଗମ୍ଭୀର ବର୍ଜନ), କେଶ ବା ନଖ କଟାଇବା, ଚମଡ଼ା-ବସ୍ତୁ କିଣିବା, ସ୍ତ୍ରୀ-ସମ୍ପର୍କ, ମଦ୍ୟପାନ। ଲୁହାର ତାଲା ଖୋଲିବା ବି ବର୍ଜିତ - ତାଲା ବନ୍ଦ-କରିବା ବି ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ ବୋଲି କିମ୍ୱଦନ୍ତୀ।
ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା
ଶନି ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦେନ୍ତି ନାହିଁ। ଯିଏ ୧-୨ ଶନିବାର ବ୍ରତ ରଖି "ଆଜି ଠାରୁ ସବୁ ବଦଳିବ" ଆଶା କରନ୍ତି, ସେ ଶନିଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ବୁଝି ନାହାନ୍ତି। ଶନି ୨.୫ ବର୍ଷର ସାଢ଼େ ସାତୀ-ଖଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି; ଶନି ୧୯ ବର୍ଷର ମହାଦଶା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସମୟ-ସ୍କେଲ୍ ବର୍ଷ-ଦଶକର।
୧ ବର୍ଷ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶନିବାର - ୫୨ ବ୍ରତ। ୨ ବର୍ଷ - ୧୦୪। ୩ ବର୍ଷ - ୧୫୬। ସେତିକି ସମୟ ପରେ ଶନି କଥା କୁହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେ ଯାହା କୁହନ୍ତି, ତାହା ସତ୍ୟ - ସ୍ଥାୟୀ ସମ୍ପତ୍ତି, ଅଚଳ ଭୂମି, ଦୀର୍ଘ-କ୍ୟାରିୟର-ସ୍ଥିରତା, ଶରୀର-ଆୟୁ। ଶନି-ଆଶୀର୍ବାଦ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦର ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ-ଗୁଣ ଯୋଡ଼େ।
ଯିଏ ଶ୍ରମ, ସତ୍ୟ ଓ ସେବାର ସମ୍ମାନ ବୁଝନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶନି ସର୍ବାଧିକ ବଡ଼ ଆଶୀର୍ବାଦ-ଗ୍ରହ। ଶନି-ବ୍ରତ କେବଳ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନୁହେଁ - ଏକ ଜୀବନ-ଶୈଳୀ।