ತ್ರಿಶಂಕು: ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಭೂಮಿಗೂ ನಡುವೆ ನೇತಾಡುತ್ತ ಉಳಿದ ಅರಸ
ಸತ್ಯವ್ರತ ಮಹಾರಾಜ ಸಶರೀರವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಯಸಿದ. ಗುರು ವಸಿಷ್ಠರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಗುರುಪುತ್ರರು ಶಪಿಸಿದರು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಶತಮಾನಗಳ ತಪಸ್ಸನ್ನೇ ಸುರಿದು ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆರೆಸಹೊರಟರು. ಇಂದ್ರ ಅವನನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಎಸೆದ, ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ಮುನಿ ನಡು ಆಕಾಶದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು, ಅವನು ಇಂದಿಗೂ ತಲೆ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿ ಎರಡು ಲೋಕಗಳ ನಡುವೆ ನೇತಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾನೆ.
ಪರಿಶೀಲಿಸಿದವರು Vidhata Editorial Desk · ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ
In this story
ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಒಬ್ಬ ಅರಸ
ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮ ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮೊದಲು, ಅಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಒಬ್ಬ ಅರಸ ಆಳುತ್ತಿದ್ದ, ಹೆಸರು ಸತ್ಯವ್ರತ. ವಂಶಾವಳಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಅರಸನೆಂದೇ ನೆನಪಿಟ್ಟಿವೆ. ಮಳೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು, ಕೋಸಲ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಮಲಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಲೋಕ ಯಾವ ಅಳತೆಗೋಲಿನಿಂದ ಅಳೆದರೂ, ಧರ್ಮಿಷ್ಠ ಅರಸರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಅವನು ಆಗಲೇ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.
ಆದರೆ ತುಂಬಿದ ಬದುಕಿನ ನಡುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಚನೆ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿತು, ಬಿಡಲೇ ಇಲ್ಲ. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸ್ವರ್ಗ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲುವಂಥದು. ದೇಹ ಚಿತೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಮೇಲಿನ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವವನು ತಾನು ಮುಟ್ಟಬಲ್ಲ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟೇ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯವ್ರತನಿಗೆ ಆ ಸ್ವರ್ಗ ಬೇಡವಾಗಿತ್ತು. ಇದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ಮೇಲೆ ಹೋಗಬೇಕು, ಇದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ನಡೆದು ಹೋಗುವಂತೆಯೇ ದೇವತೆಗಳ ದೇಶಕ್ಕೂ ನಡೆದು ಹೋಗಬೇಕು.
ಹಾಗಾಗಿ ವಂಶದ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ಮನೆತನದ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿದ್ದ ವಸಿಷ್ಠರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಯಾಗವೊಂದನ್ನು ಕೇಳಿದ.
ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಯೋಚಿಸಬೇಕಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. "ಇದು ಆಗದು," ಎಂದರು. ಆಗಬಾರದು ಎಂದಲ್ಲ. ಆಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು. ಯಾಗಗಳು ಮಾಂಸವನ್ನು ಹೊರುವುದಿಲ್ಲ, ಇದುವರೆಗೆ ರಚಿತವಾದ ಯಾವ ಮಂತ್ರವೂ ಜೀವಂತ ದೇಹವನ್ನು ಆ ಗಡಿ ದಾಟಿಸಲಾರದು. ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೆ ಬಹುತೇಕ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಬಲ್ಲ ವಸಿಷ್ಠರ ಬಾಯಿಂದ ಬಂದ ಆ ನಿರಾಕರಣೆ ಕೊನೆಯ ಮಾತೇ ಆಗಿತ್ತು.
ನೂರು ಮಕ್ಕಳ ಶಾಪ
ತಾಳ್ಮೆಯುಳ್ಳವನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಂತುಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಸತ್ಯವ್ರತ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟ, ವಸಿಷ್ಠರ ನೂರು ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಡೆಗೆ, ಅವರ ತಂದೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಯಾಗವನ್ನು ಅವರೇ ನಡೆಸಿಕೊಡಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದ.
ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ. ಮಕ್ಕಳು ತಂದೆಯನ್ನು ಮೀರಬೇಕು, ಶಿಷ್ಯರು ಗುರುವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬೇಕು, ಅದೂ ಗುರು ಆಗಲೇ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಮೇಲೆ. ಮಕ್ಕಳು ಭುಗಿಲೆದ್ದರು. "ಬೇರೇ ನಿನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ," ಎಂದರು, "ಕೊಂಬೆಗಳ ಬಳಿ ಕೇಳಲು ಬಂದೆಯಾ?" ಅವನು ಆದರೂ ಹಟ ಹಿಡಿದಾಗ, ತನ್ನ ಬಯಕೆಯ ಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಒಪ್ಪುವ ಬೇರೊಬ್ಬ ಪುರೋಹಿತ ಸಿಕ್ಕೇ ಸಿಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದುಬಿಟ್ಟಾಗ, ಅವರು ಶಪಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಗುರುವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದವನು ಚಂಡಾಲನಾಗಿ ಬದುಕಲಿ, ಹೆಣ ಹೊರುವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನಾಗಿ.
ಬೆಳಗಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶಾಪ ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿತ್ತು. ಮೈ ಬಣ್ಣ ಕಪ್ಪಾಯಿತು, ರಾಜವಸ್ತ್ರಗಳು ಒರಟು ಚಿಂದಿಗಳಾದವು, ಚಿನ್ನವಿದ್ದ ಕಡೆ ಕಬ್ಬಿಣ ನೇತಾಡಿತು. ಅವನ ಸ್ವಂತ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಲ್ಲೇ ಕಾವಲುಗಾರರು ತಡೆದರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಕಂಡೂ ಕಾಣದವರಂತೆ ನೋಡಿದರು. ಅವನು ಆಳಿದ ನಗರ ಬಾಗಿಲಿನಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತು. ಅವನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಅದರಿಂದ ಹೊರನಡೆದ.
ಪುರಾಣಗಳು ಆರಂಭವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ
ಈ ಕಥೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಸಿಗುವ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಬಾಲಕಾಂಡ, ಅರಸನನ್ನು ಮೊದಲ ಸಾಲಿನಿಂದಲೇ ತ್ರಿಶಂಕು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ, ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ಹೇಳಲು ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಪುರಾಣಗಳು ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಷ್ಣುಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವ್ರತ ಯುವರಾಜನಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಪರರ ಮದುವಣಗಿತ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತೊಯ್ದದ್ದಕ್ಕೆ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟನಾದ, ಆಮೇಲೆ ಬಂದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕ್ಷಾಮದಲ್ಲಿ, ಮುನಿ ದೂರದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾಗ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಣಿಸಿ ಬದುಕಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶಂಕು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಒಂದು ಆರೋಪ, ಮೂರು ಕಳಂಕಗಳ ಮನುಷ್ಯ: ತಂದೆಯ ಮಾತು ಮೀರಿದ್ದ, ಗುರುವನ್ನು ನೋಯಿಸಿದ್ದ, ಹಸಿವಿನ ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುವಿನದೇ ಹಸುವನ್ನು ಕಡಿದಿದ್ದ. ಯಾವ ನಿರೂಪಣೆ ನಿಜ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಂಪರೆ ಎಂದೂ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಎರಡನ್ನೂ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ, ಕಬ್ಬಿಣ ತೊಟ್ಟ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಅರಸ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲೋ ನಿಂತಿದೆ ಆ ಸಾಲ, ಮಹಾ ಅಹಂಕಾರಿ ಮುನಿಯೊಬ್ಬರು ಎಂದೂ ತೀರಿಸದ ಸಾಲ.
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತರು
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೂ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅರಸರೇ. ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಸಿಷ್ಠರ ಆಶ್ರಮದ ಪಕ್ಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ, ಮುನಿಯ ಕಾಮಧೇನುವಿನ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ಹಾಕಿ, ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ದಂಡದ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ತನ್ನ ಇಡೀ ಸೈನ್ಯ ಮುರಿದುಬೀಳುವುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರು. ಅಂದೇ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿತ್ತು, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಬಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಿತಿ ಇದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಲಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು, ಹುಟ್ಟು ಕೊಡದ್ದನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗಳಿಸಲು ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ತೊರೆದಿದ್ದರು. ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಉರಿದರು. ಆ ಶತಮಾನಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ವಸಿಷ್ಠರೊಂದಿಗಿನ ಹಗೆ ಬೂದಿಯಡಿ ಕೆಂಡದಂತೆ ಕಾದಿತ್ತು.
ಅವರ ಕಣ್ಣೆದುರಿಗೆ ಚಂಡಾಲನ ಚಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶಂಕು ಬಂದು ನಿಂತು, ನಡೆದದ್ದೆಲ್ಲ ಹೇಳಿಕೊಂಡ.
ಕರುಣೆ ಅವರನ್ನು ಅಲುಗಿಸಿತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಾರರು. ಕ್ಷಾಮ ಕಾಲದ ಹಳೆಯ ಸಾಲ ಎನ್ನುತ್ತವೆ ಪುರಾಣಗಳು. ಇವೆರಡರ ಕೆಳಗೆ ಮೂರನೆಯದೊಂದು ಇತ್ತು, ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುವಷ್ಟು ಕಥೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ: ಇದು ಆಗದು ಎಂದವರು ವಸಿಷ್ಠರು.
"ನನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಇರು," ಎಂದರು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು. "ಯಾಗವನ್ನು ನಾನೇ ನಡೆಸುತ್ತೇನೆ. ಚಂಡಾಲನಿರಲಿ ಬಿಡಲಿ, ಇದೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರುವೆ."
ಎಲ್ಲ ಶಾಖೆಗಳ ಋಷಿಗಳಿಗೂ ಕರೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬಂದರು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ವಸಿಷ್ಠರ ಮಕ್ಕಳು ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ಯಜಮಾನ ಜಾತಿಯ ಹೊರಗಿನವನು, ಯಾಗ ನಡೆಸುವವನು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ಇದೆಂಥ ಯಾಗ ಎಂದು ಹಂಗಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಮರಳಿ ಬಂದು ತಲುಪಿದಾಗ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಸಿಟ್ಟು ಒಣಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಹಬ್ಬಿತು, ಅವರನ್ನು ಬೂದಿಯಾಗುವಂತೆ, ಏಳುನೂರು ಜನ್ಮ ನಾಯಿ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನುವವರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಶಪಿಸಿದರು. ಕಥೆ ಇದರಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನಾವೂ ಕದಲಿಸಬಾರದು. ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ಅರಸನೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿದ ಅದೇ ಮನುಷ್ಯ, ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ನೂರು ಜನರನ್ನು ಶಪಿಸಿದ.
ಯಾಗ ಎದ್ದಿತು. ಆಹುತಿಗಳು ಬಿದ್ದವು. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪಾಲು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕರೆದರು, ಯಾವ ದೇವನೂ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅಗ್ನಿ ತಿನ್ನುತ್ತ ಹೋಯಿತು, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಏನನ್ನೂ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಋಷಿಗಳ ಸಭೆ ಒಂದು ಯಾಗ ಸೋಲುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತಿತ್ತು, ಸೋತ ಯಾಗ ಅದನ್ನು ನಡೆಸಿದವನನ್ನೇ ನುಂಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಸ್ರುವವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ವಿಧಿಯನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟರು. "ಅರಸನೇ," ಎಂದರು, "ಈ ಎಲ್ಲ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಗಳಿಸಿದ್ದೇನಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಈಗಲೇ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತೇನೆ. ಏಳು."
ಇಡೀ ಸಭೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲೇ, ತ್ರಿಶಂಕು ಮೇಲೇರಿದ.
ಬಾಗಿಲಿಂದ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ
ಬಿಟ್ಟ ಬಾಣದಂತೆ ಮೇಲೆ ಹೋದ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ಆಚೆ, ಮೋಡಗಳ ದೇಶದ ಆಚೆ, ದೇವತೆಗಳ ಲೋಕಗಳು ಆರಂಭವಾಗುವಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ. ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ ನಿಂತಿದ್ದ.
"ತ್ರಿಶಂಕು," ಎಂದ ದೇವರಾಜ, "ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಮನೆಯಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ಗುರುಪುತ್ರರ ಶಾಪವಿದೆ. ಬೀಳು, ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಬೀಳು."
ಅವನು ಬಿದ್ದ. ಈಗ ತಾನೆ ಯಾವುದರ ಮೂಲಕ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿದ್ದನೋ ಅದೆಲ್ಲದರ ಮೂಲಕವೇ ಕೆಳಗೆ, ಒಂದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಕೂಗುತ್ತ. "ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರೇ! ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ!"
ಆರುತ್ತಿದ್ದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಮುನಿ ಕಣ್ಣೆತ್ತಿದರು, ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉಸಿರನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. "ನಿಲ್ಲು," ಎಂದು ಕೂಗಿದರು. "ಇದ್ದಲ್ಲೇ ನಿಂತುಬಿಡು." ಬೀಳುವಿಕೆ ನಿಂತಿತು. ತ್ರಿಶಂಕು ನಡು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೇತಾಡಿದ, ತಲೆ ಭೂಮಿಯ ಕಡೆಗೆ, ಕಾಲುಗಳು ತನ್ನನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದ ಸ್ವರ್ಗದ ಕಡೆಗೆ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾತಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು.
ಆಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಕೋಪ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರ ಪಡೆಯಿತು. ಇಂದ್ರನ ಸ್ವರ್ಗ ತಮ್ಮ ಶರಣಾಗತನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಿದ್ದರೆ, ತಾವೇ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುವರು. ಅಲ್ಲೇ ದಕ್ಷಿಣದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸತೊಡಗಿದರು, ಎರಡನೆಯ ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲ, ನಕ್ಷತ್ರದ ಹಿಂದೆ ನಕ್ಷತ್ರ, ಶುದ್ಧ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಎರಕ ಹೊಯ್ದವು. ಹೊಸ ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ಮಾಡುವೆ, ಇಲ್ಲವೇ ಹೊಸ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಇಂದ್ರನಿಲ್ಲದೆಯೇ ಬಿಡುವೆ ಎಂದು ಸಾರಿದರು, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಯ ಹತ್ತಿತ್ತು.
ಅವರು ಇಳಿದು ಬಂದು ಚೌಕಾಸಿಗೆ ಕುಳಿತರು. ಕುದುರಿದ ಒಪ್ಪಂದ ಇದು. ಹೊಸ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಇರುತ್ತವೆ, ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಬೆಳಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸೂರ್ಯ ನಡೆಯುವ ದಾರಿಯ ಹೊರಗೆ. ತ್ರಿಶಂಕು ಅವುಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ, ತಲೆ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿ, ಈಗ ತಾನೂ ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರವೇ. ಬೀಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಒಳಗೆ ಹೋಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಖರ್ಚಾಗಿ ಹೋದ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಇಷ್ಟೇ ಹಿಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಕ್ಷತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳ ಸಾಧನೆ ಅವರೊಳಗಿಂದ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆ ನಿಧಾನದ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋದರು.
ನಡುವಿನ ಮನುಷ್ಯ
ಅವನು ಇನ್ನೂ ಅಲ್ಲೇ ನೇತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇದೇ ಕೊನೆ, ಇದನ್ನು ಕೊನೆ ಎನ್ನಬಹುದಾದರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಕ್ಷತ್ರ ವೀಕ್ಷಕರು ಮುಂದೆ, ದಿಗಂತದ ಬಳಿ ಬಾಗಿರುವ ಶಿಲುಬೆಯಾಕಾರದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದತ್ತ ಬೆರಳು ತೋರಿಸತೊಡಗಿದರು, ಅದೇ ಅವನು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕೆಲವರು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು ಅವನಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ನೇತಾಡುತ್ತ.
ಕಥೆ ಮುಚ್ಚುವ ಮೊದಲು ಒಂದನ್ನು ನೋಡಿಬಿಡಿ, ಈ ಜಗಳ ನಿಜಕ್ಕೂ ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತು ಎಂದು, ಏಕೆಂದರೆ ತ್ರಿಶಂಕುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವಸಿಷ್ಠರು ತಾವು ಪಾಲಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರವೂ ಸರಿಯಾದವರೇ, ಒಂದಿನಿತೂ ಬಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಗಳಿಕೆಗೆ ನಿಲುಕದ್ದು ಏನಾದರೂ ಇದ್ದೀತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರಿಗೆ ಒಪ್ಪಲಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ, ಅರ್ಧ ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿಯೂ ತೋರಿಸಿದರು. ಪರಂಪರೆಯ ಎರಡು ಮಹಾ ಹಟಗಳು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಆಸೆಯ ಮೇಲೆ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದವು, ಆ ಢಿಕ್ಕಿಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ತೆರಲಿಲ್ಲ. ಬೆಲೆಯೆಲ್ಲ ನಡುವಿನ ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆಯೇ ಬಿತ್ತು.
ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳು ಅವನನ್ನು ಅಂದಿನಿಂದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ, ಮುಗಿಯಲೂ ಆಗದೆ ಬಿಡಲೂ ಆಗದೆ ನಡುವೆ ತೂಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ತ್ರಿಶಂಕು ಸ್ವರ್ಗ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಬಹುಮತ ಬಾರದ ಸಭೆಯನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ತ್ರಿಶಂಕು ವಿಧಾನಸಭೆ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟೇ ಕಥೆಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ಮಾರಕ, ಒಂದು ಲೋಕ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಸೆದ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟುವ ಆ ನಿಖರ ಭಾವನೆಗೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಸರು.
ಹಳೆಯ ಕಥೆಗಾರರು ಈ ಕಥೆಗೆ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮುಗಿದಿಲ್ಲ. ತಿಳಿಯಾದ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣದತ್ತ ಬೆರಳು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಷ್ಟೆ.