ਮਹਾਕਾਵਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ
ਭਾਰਤੀ ਜੋਤਿਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ.
ਮਹਾਭਾਰਤ, ਰਾਮਾਇਣ, ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ, ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ, ਬੌਧ ਜਾਤਕ, ਤਾਮਿਲ ਸੰਗਮ ਸਾਹਿਤ, ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ. ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚੋਂ. ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੋਂ ਦਸ ਮਿੰਟ. ਹਰ ਅਨੁਵਾਦ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ.
ਸੂਚੀ ਵੇਖੋ
Pl. IPuranic tales
ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ: ਉਹ ਭੋਜਨ ਜੋ ਭਾਈ ਦੂਜ ਬਣ ਗਿਆ
ਮੌਤ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਹੀ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਯਮ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਜੌੜੀ ਭੈਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਖਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਉਸੇ ਕਰਕੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਟਿੱਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Krishna lifts Mount Govardhan, India, 17th c.
Pl. IIPuranic tales
ਉਹ ਵੈਦ ਜੋ ਮਥੇ ਗਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੇ ਗਿਆ
ਜ਼ਹਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਭਰਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਣਦਾਰ ਸੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਉੱਭਰਿਆ ਉਹ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦਾ ਘੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੂਜਨ ਦਿਨ ਹੁਣ ਧਾਤ ਖਰੀਦਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/7 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Sudāmā at the glimpse of Krishna’s palace, Pahari, c.1775
Pl. IIIPuranic tales
ਨਰਕਾਸੁਰ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਹੁ-ਫੁਟਾਲਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹਾ
ਇੱਕ ਦੈਂਤ ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਗ੍ਰੰਥ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਕੀ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/9 ਮਿੰਟ/ਵੱਡੇ
The Battle at Lanka, Sahibdin, Mewar, 1649 to 1653
Pl. IVPuranic tales
ਅਸ਼ਟਾਵਕਰ, ਜੋ ਅੱਠ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਟੇਢਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਕ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਜਿੱਤੀ
ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਰਾਪਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਬਾਲਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਚੱਲਣ ਦੇ ਢੰਗ ਉੱਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਬਹਿਸ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਦੀ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
The marriage of Rama and Sita, Shangri Ramayana, c.1700
Pl. VPuranic tales
ਅਗਸਤਯ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪੀ ਲਿਆ
ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਜੋ ਵਧਣੋਂ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਦੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਗਸਤਯ ਕੋਲ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਜਵਾਬ ਮੁਫ਼ਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Bhishma on his bed of arrows, Razmnama, 1761 to 1763
Pl. VIPuranic tales
ਸੁਨਹਸ਼ੇਪ, ਬਲੀ ਲਈ ਵੇਚਿਆ ਗਿਆ ਮੁੰਡਾ
ਇੱਕ ਬੇਔਲਾਦ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਸੁੱਖਣਾ ਸੁੱਖਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਲੱਭਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੁੱਖਾ ਪੁਜਾਰੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਮਰਨ ਲਈ ਵੇਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਬਾਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਵਾਧੂ ਪੈਸੇ ਵਸੂਲਦਾ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਵੱਡੇ
Krishna and Arjuna on the chariot, India, 18th to 19th c.
Pl. VIIPuranic tales
ਰੰਤੀਦੇਵ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਪਿਆਲਾ ਜੋ ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਪੀਤਾ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ, ਫਿਰ ਅਠਤਾਲੀ ਦਿਨ ਬਿਲਕੁਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਚਿਆ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਵੀ ਓਸ ਓਪਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਜਿਸਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਛੂਹਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Krishna lifts Mount Govardhan, India, 17th c.
Pl. VIIIPuranic tales
ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ, ਕੁਹਾੜਾ, ਅਤੇ ਓਹ ਹੁਕਮ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ
ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਇੱਕੋ ਇੱਛਾ ਓਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪਲਟਣ ਵਿੱਚ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਓਸਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੇ ਹੁਣੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਵੱਡੇ
Sudāmā at the glimpse of Krishna’s palace, Pahari, c.1775
Pl. IXPuranic tales
ਪੁਰੂਰਵਾ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ: ਉਹ ਸ਼ਰਤ ਜੋ ਉਸਨੇ ਰੱਖੀ
ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਈ ਦੋ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਮੰਨ ਗਈ: ਉਸਦੇ ਪਲੰਘ ਕੋਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਦੋ ਭੇਡੂ ਕਦੇ ਵੀ ਛੂਹੇ ਨਾ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨੰਗਾ ਨਾ ਦੇਖੇ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੀ ਚੋਰੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਲਿਸ਼ਕ ਨੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਮਝ ਸਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਦੋਵੇਂ ਵਾਅਦੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਗਵੇਦ ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਸਖ਼ਤ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤੀਆਂ ਮੁੜ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
Vidhata Editorial Desk/7 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
The Battle at Lanka, Sahibdin, Mewar, 1649 to 1653
Pl. XPuranic tales
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੇਨਕਾ, ਅਤੇ ਓਹ ਧੀ ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਓਸਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ ਔਰਤ ਭੇਜੀ ਗਈ। ਸਾਲ ਲੰਘੇ, ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਓਸਦੇ ਦੋਹੇਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਓਸਨੂੰ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਓਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਵੱਡੇ
The marriage of Rama and Sita, Shangri Ramayana, c.1700
Pl. XIPuranic tales
ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਲਈ ਰੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਪੈਰ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਇੱਕ ਸੱਪ 'ਤੇ ਪੈ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ। ਰੁਰੂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਚੇ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਓਹੀ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਵੱਡੇ
Bhishma on his bed of arrows, Razmnama, 1761 to 1763
Pl. XIIPuranic tales
ਮੈਤ੍ਰੇਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਗਿਆਨ ਮੰਗਿਆ
ਯਾਗਿਆਵਲਕਿਯ ਵਣ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਦੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ: ਕੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾਂਹ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Krishna and Arjuna on the chariot, India, 18th to 19th c.
Pl. XIIIPuranic tales
ਕਚ, ਦੇਵਯਾਨੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਮੰਤਰ ਜਿਸਨੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵਾਇਆ
ਦੇਵਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜੰਗ ਹਾਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਬੰਦਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਜਿਵਾਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਉਸ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰ ਬੈਠਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਭੇਦ ਉਸ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Krishna lifts Mount Govardhan, India, 17th c.
Pl. XIVPuranic tales
ਸਤਿਆਕਾਮ ਜਾਬਾਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ
ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਓਹੀ ਪੁੱਛੇਗਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਓਹ ਕੋਈ ਵੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਦਾ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Sudāmā at the glimpse of Krishna’s palace, Pahari, c.1775
Pl. XVPuranic tales
ਦਧੀਚੀ: ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਗਈਆਂ
ਸੁਰਗ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤਰਾਸੁਰ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਮਰਦਾ ਉਹ ਹਾਲੇ ਬਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਲਈ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਸਨ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਅਤੇ ਜਿਉਂਦੇ ਬੰਦੇ ਕੋਲੋਂ ਹੱਡੀਆਂ ਖੋਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਦੇ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਤੱਕ ਤੁਰ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੰਗਣਾ ਪਿਆ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸੇ ਮੰਗਣ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਬਿਰਧ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਹਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
The Battle at Lanka, Sahibdin, Mewar, 1649 to 1653
Pl. XVIPuranic tales
ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ: ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਤੋੜਿਆ
ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਮੰਗਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਜਿਹੀ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਮੰਗੀ ਜੋ ਉਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾੜਨ ਦੀ ਫ਼ੀਸ ਉਗਰਾਹੁੰਦਿਆਂ ਬੀਤਿਆ ਇੱਕ ਸਾਲ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਚੁੱਕੀ ਪਗਡੰਡੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।
Vidhata Editorial Desk/10 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
The marriage of Rama and Sita, Shangri Ramayana, c.1700
Pl. XVIIPuranic tales
ਉਹ ਕਾਰੀਗਰ ਜਿਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਚੱਕ ਉੱਤੇ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਛਿੱਲ ਦਿੱਤਾ
ਸੰਗਿਆ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਨਾ ਸਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਸੂਰਜ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਪਰਛਾਵਾਂ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਘਰੋਂ ਤੁਰ ਪਈ। ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਹੁਰਾ ਉਹ ਬੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘੜਦਾ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/7 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Bhishma on his bed of arrows, Razmnama, 1761 to 1763
Pl. XVIIIPuranic tales
ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਕਦਮ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
ਬਲੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਧਰਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁੰਡਾ ਉਸ ਦੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਜ਼ਮੀਨ ਮੰਗ ਬੈਠਾ। ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਫੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਂਹ ਕਰਨ ਦਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਾਹ ਵੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਲੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Krishna and Arjuna on the chariot, India, 18th to 19th c.
Pl. XIXPuranic tales
ਗਜਰਾਜ ਦੀ ਹੂਕ
ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਮਗਰਮੱਛ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਤਾਕਤ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/6 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Krishna lifts Mount Govardhan, India, 17th c.
Pl. XXPuranic tales
ਮੌਤ ਦੇ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਨਚਿਕੇਤਾ: ਉਹ ਬਾਲਕ ਜਿਸ ਨੇ ਯਮ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ
ਇੱਕ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਓਨਾ ਚਿਰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਗੱਲ ਨਾ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Sudāmā at the glimpse of Krishna’s palace, Pahari, c.1775
Pl. 21Puranic tales
ਉਹ ਕੁੜੀ ਜਿਸਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਦਿਲ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਤੀਹ ਛੰਦ ਰਚੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਉਸਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈ
ਤਮਿਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਗਈ ਇੱਕ ਅਨਾਥ ਨੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥਿਰੁੱਪਾਵੈ, ਤੀਹ ਮਾਰਗਜ਼ੀ ਛੰਦ, ਉਸ ਇੱਕੋ ਪਤੀ ਲਈ ਰਚੇ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸ੍ਰੀਰੰਗਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਾ ਦਿਖੀ। ਦੱਖਣ ਦੇ ਹਰ ਵੈਸ਼ਨਵ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਛੰਦ ਅੱਜ ਵੀ ਠੰਡੇ ਮਹੀਨੇ ਪੌਫਟ ਵੇਲੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
The Battle at Lanka, Sahibdin, Mewar, 1649 to 1653
Pl. 22Puranic tales
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਲੱਤ ਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਜੋ ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਵੈਕੁੰਠ ਛੱਡ ਗਈ
ਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਉਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅੱਧ ਹੈ। ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਘੱਟ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਡੂੰਘਾ ਅੱਧ ਹੈ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
The marriage of Rama and Sita, Shangri Ramayana, c.1700
Pl. 23Puranic tales
ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਜੋ ਨਾਰਾਯਣ ਆਖਣਾ ਨਾ ਛੱਡੇਗਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਥੰਮ੍ਹ ਜੋ ਪਿਉ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ-ਸ਼ੇਰ ਛੱਡਿਆ
ਤਖ਼ਤ-ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ, ਪੂਰੇ ਦਰਬਾਰ ਅੱਗੇ, ਦੈਂਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ ਵੱਲ ਉਂਗਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕੀ ਤੇਰਾ ਦੇਵਤਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ?" ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਥੰਮ੍ਹ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਫਿਰ ਪਿਉ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹਾਂ।
Vidhata Editorial Desk/9 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Bhishma on his bed of arrows, Razmnama, 1761 to 1763
Pl. 24Puranic tales
ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜੋ ਪਿਉ ਦੀ ਗੋਦ ਤੋਂ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੋਦ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ, ਨਿੱਕਾ ਮੁੰਡਾ ਬਹੁਤਾ ਨਾ ਰੋਇਆ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਮੰਤਰ ਸਿੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਦੋਂ ਅਸਮਾਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਝੁਕਣਾ ਪਿਆ।
Vidhata Editorial Desk/8 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Krishna and Arjuna on the chariot, India, 18th to 19th c.
Pl. 25Puranic tales
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਆਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਿਆਣੇ ਬਣ ਬੈਠੇ
ਅਨਸੂਯਾ ਪੂਰਨ ਮਹਿਮਾਨਵਾਜ਼ੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਮੰਗਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ, ਇੱਕ ਅਸੰਭਵ ਮੰਗ ਨਾਲ। ਉਹ ਖਾਣਾ ਤਾਂ ਹੀ ਖਾਣਗੇ ਜੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੰਗੀ ਪਰੋਸੇ। ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਬਾਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
Vidhata Editorial Desk/7 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Krishna lifts Mount Govardhan, India, 17th c.
Pl. 26Puranic tales
ਉਹ ਬਾਲਕ ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਖ਼ੁਦ ਯਮ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ
ਜਦੋਂ ਯਮ ਨਿਯਤ ਘੜੀ ਉੱਤੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਆਏ, ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੁਆਲੇ ਵਲ੍ਹੇਟ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜੋ ਫਿਰ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ।
Vidhata Editorial Desk/7 ਮਿੰਟ/ਸਾਰੀਆਂ ਉਮਰਾਂ
Sudāmā at the glimpse of Krishna’s palace, Pahari, c.1775